Emekli çalışanlar 3 şeye dikkat!
Sosyal güvenlik reformunda, emekli çalışanlar için çok sayıda yenilik var. Bu yeniliklerin bir kısmını geçmiş yazılarımızda anlattık, bundan sonra da anlatmaya devam edeceğiz.
Bu konuda okurlarımızdan da çok sayıda soru geldiği için, her birisine ayrı ayrı cevap vermektense bu konuya dair birkaç yazı yazmayı uygun gördük. Önümüzdeki günlerde de bu konunun farklı boyutlarını ele almaya devam edeceğiz. Sosyal güvenlik reformuyla hayatımıza giren önemli yeniliklerden birisi de emekli olduktan sonra Bağ-Kur (4/b) kapsamında çalışanlarla ilgili. Eski ve yeni uygulamayı karşılaştırırsak;
1 EKÄ°M’DEN ÖNCEKÄ° DURUM
Yeni SGK’nın yürürlüğe girdiÄŸi 1 Ekim’den önce bir BaÄŸ-Kur emeklisi, emekli olduktan sonra da çalışmaya devam ederse, almakta olduÄŸu aylığın %10′u destek primi olarak kesiliyordu. Diyelim ki BaÄŸ- Kur emeklisi olarak 600 YTL aylık alıyorsanız, her ay 60 YTL destek primi ödüyordunuz.
Yine eski uygulamada, memur emeklisi ya da SSK emeklisi olarak bir iÅŸyeri açar ya da ÅŸirket ortağı olursanız bu kez sizden BaÄŸ-Kur’un 12. basamak gelir tutarının %10′u kadar prim isteniyordu. Yani 2008 rakamları için söyleyecek olursak her ay yaklaşık 75 YTL destek primi ödüyordunuz.
YENİ DURUMDA NELER DEĞĞİŞTİ?
Emekli olduktan sonra bir işyeri açanlar veya şirket ortağı olanlar için yeni dönemde 3 önemli değişiklik var. Bunlar;
Eski dönemde %10 olan destek primi, %15′e çıktı.
Ancak bu oran 2008′de %12 olarak uygulanırken bundan sonraki her yıl bir puan artırılacak ve 2011 yılından sonra %15 olarak devam edecek.
Eski uygulamada memur ve SSK emeklileri destek primini kendileri bankaya yatırırken, bundan sonra maaşlarından her ay otomatik olarak kesilecek.
Eski dönemde emekli olup da çalışmaya devam edenler kayıt dışı kalabiliyorlarken, bundan sonra SGK’nın haberi olmadan iÅŸyeri çalıştırmaları ya da ÅŸirket ortağı olmaları oldukça zor. Zira SGK yeni dönemde hemen her kurumdan düzenli olarak bilgi toplayacak ve kiÅŸilerin faaliyetlerini sorgulayacak. Bizim okurlarımıza tavsiyemiz, emekli olarak BaÄŸ-Kur kapsamında çalışıyorlarsa mutlaka SGK’ya bildirsinler. Aksi halde ileride astronomik cezalar ve prim borçlarıyla karşılaÅŸabilirler.
PRİM KESİNTİSİNDEN ŞİKAYET VAR!
Bu arada BaÄŸ-Kur’a tabi emekli çalışanlar yönünden önemli bir adaletsizlik ortaya çıkmış olacak. Yukarıda ifade ettiÄŸimiz gibi yeni SGK’da, kiÅŸilerin emekli olarak BaÄŸ- Kur’a tabi çalışmaları durumunda maaÅŸlarının %15′i oranında kesinti öngörülüyor. Bu kesintinin üst sınırı da en yüksek BaÄŸ-Kur aylığının %15′i olacak. Diyelim ki emekli memursunuz ve 2.000 YTL emekli aylığınız var. Aynı zamanda da bir emlak dükkanı açtınız ve vergi mükellefi oldunuz.
Bu durumda sizden her ay üst sınır olan 195 YTL destek primi kesilecek. Ancak yine aynı ÅŸekilde emlakçılık yapan ve BaÄŸ-Kur’dan 500 YTL emekli aylığı alan kiÅŸiden sadece 75 YTL kesilecek. Yani her iki kiÅŸi de emeklilikte aynı iÅŸi yaptığı halde aralarında nerdeyse 2,5 kat prim farkı olacak. Bu durum ÅŸimdiden emekliler arasında yakınmalara sebep olmaya baÅŸladı.
ANAYASA MAHKEMESÄ° KARARI DEVAMI
GeçtiÄŸimiz hafta PerÅŸembe günkü yazımızda, Anayasa Mahkemesi’nin 5 Kasım 2008 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan kararlarından bahsettik. Çalışan ve emeklileri yakından ilgilendiren bu dört karardan ilk ikisini sizlere duyurduk. DiÄŸer iki karardan duyurmaya deÄŸer olanı, emekli aylığının hesaplanmasında ve artırılmasında kullanılan geliÅŸme hızı endeksi ile ilgili. Bir kimsenin emekli aylığı hesaplanırken, geçmiÅŸ yıllardaki kazançları bugüne taşınır.
Bu taşıma işi yapılırken geçmiş yılların kazancı hem enflasyon oranıyla, hem de gelişme hızı endeksiyle çarpılır. Böylece emekli aylığının bağlanacağı güncel kazanç tutarı bulunmuş olur.
Bağlanmış olan emekli aylıkları da yıldan yıla bu şekilde artırılır. İşte bir yerel mahkeme, bu hesaplamada kullanılan gelişme hızı endeksinin sadece kentsel yerler için hesaplandığını, bu endeksin kırsal yerler için de uygulanmasının adaletsizlik yarattığını iddia etmişti. Yüksek mahkeme ise aylık hesaplama sisteminin Türkiye geneli dikkate alınarak uygulandığını ve bunun herhangi bir adaletsizlik yaratmadığına karar verdi.
