Soru:

Sadettin Bey, ben emeklilik için özel sektörde prim günümü ve 20 yıl olan sigortalılık süresini doldurdum.

Ancak yaÅŸ ÅŸartını 2010′da yerine getireceÄŸim için bu tarihi beklemem gerekiyor. Daha önceki iÅŸ kanunu uygulamasında prim günü ve sigortalılık süresini dolduranlar, emeklilik için yaşı beklemeksizin SSK’ya baÅŸvurarak “Kıdem tazminatı alabilir” ibareli yazı alıp iÅŸyerlerinden kıdem tazminatlarını hemen alabiliyorlardı. Yeni sosyal güvenlik kanunu ile bu uygulamada bir deÄŸiÅŸiklik oldu mu? Ayrıca yeni kanuna göre emekli maaÅŸlarının kademeli olarak düşeceÄŸi doÄŸru mu? S.Özlem TOPUZ

Cevap: DeÄŸerli okurum, sigortalılık süresi ve prim gününü dolduranlar yeni kanuna göre de SGK’dan bahsettiÄŸiniz yazıyı alarak, yaÅŸ ÅŸartını beklemeden iÅŸverenlerinden kıdem tazminatlarını alabilirler. Bu düzenleme sosyal güvenlik kanununda deÄŸil, 4857 sayılı Ä°ÅŸ Kanununda yer almakta. 1 Ekim’de yürürlüğe giren yasa ise 5510 sayılı SSGSS Yasası(reform yasası)dır.

Dolayısıyla Ä°ÅŸ Kanununda aksine bir düzenleme yapılmadığından aynı hakkınız devam ediyor. Emekli aylıklarının kademeli olarak düşeceÄŸi meselesini daha önce açıkladık ancak yine tekrar edelim. Öncelikle Salı günkü yazımızda da bahsettiÄŸimiz gibi emekli aylıklarının 213 YTL’ye düşmesi gibi bir durum söz konusu deÄŸil.

Diğer taraftan emekli aylıklarının hesaplanmasında veya yıldan yıla artırılmasında kullanılan sistem 1 Ekim itibariyle çalışanlar aleyhine değiştirildiğinden, bundan sonra emekli aylıkları daha yavaş artacaktır. Bu kayıptan 1 Ekim itibariyle SSK ve Bağ-Kur emeklileri ve çalışanlar etkilenecektir. Dolayısıyla siz de bir ölçüde etkileneceksiniz.

Emeklilik için yaşı bekliyorum, sağlık yardımlarını nasıl alacağım?

Soru: Sadettin Bey, yeni çıkan SGK Kanunu ile benim kafama takılan bir iki soruyu iletmek istedim. Pirimi dolan SSK’lı çalışan yaÅŸ sınırından dolayı emekli olamıyor ve çalışmıyor da. Bu durumda saÄŸlık hizmetinden kendisi veya çocukları nasıl yararlanır. Sadık MAÅžACI

Cevap: DeÄŸerli okurum sizin durumunuzda binlerce vatandaşımız var. Yeni SGK’ya göre, eÄŸer emeklilik için diÄŸer ÅŸartları tamamladınız ve yaşı bekliyorsanız saÄŸlık sigortasından iki ÅŸekilde yararlanabilirsiniz.

1- Ailenizdeki KiÅŸi Başı Gelir (KBG) düzeyi brüt asgari ücretin 1/3′ünden az ise (bugün için 213 YTL), bu durumda eski adıyla yeÅŸil kartlı gibi ücretsiz olarak saÄŸlık yardımı alacaksınız.

2- EÄŸer aile içi kiÅŸi başı geliriniz bu tutarın üzerindeyse bu kez kademeli bir artışla prim ödeyeceksiniz. Buna göre KBG’niz 213-638 YTL aralığındaysa kiÅŸi başı 25 YTL, 638- 1.276 YTL aralığındaysa 77 YTL, 1.276 üzerindeyse 154 YTL genel saÄŸlık sigortası primi ödeyeceksiniz. Bu iki alternatiften baÅŸka, saÄŸlık yardımı alma yolu yok. Bu arada belirtelim ki varsa 18 yaÅŸ altı çocuklarınız 1 Ekim itibariyle ücretsiz-primsiz genel saÄŸlık sigortası kapsamındalar. Bunlar için prim ödemeniz gerekmeyecek.

Eşim doğum borçlanması yapabilir mi?

Soru: Sadettin Bey, eÅŸim 1959 yılı doÄŸumlu olup 19. 04. 1982 tarihinde sigortalı olarak çalışmaya baÅŸladı. Ä°kinci oÄŸlumun doÄŸum iznini müteakip iÅŸten eylül 1983 de ayrıldı. 1988′de de üçüncü çocuÄŸumuz oldu. Bu esnada çalışmıyordu. Mayıs 1998′den günümüze kadar SSK isteÄŸe baÄŸlı emeklilik için pirim ödemektedir. Åžu durumda eÅŸim;

1- Doğum borçlanmasından yararlanabilir mi?

2-Yararlanırsa ne zaman emekli olabilir?

3-Asgari seviyeden pirim ödediğini düşünerek ne kadar maaş alabilir. Celalettin Ölmez.

Cevap: DeÄŸerli okurum, eÅŸiniz 5000 günü doldurduÄŸunda emekli olacak. Ayrıca bundan sonra hiç prim ödemese dahi 56 yaşını doldurduÄŸu tarihte de emekli olabilir. 5510 sayılı SSGSS Kanunu’na (reform kanunu) göre aslında eÅŸinizin doÄŸum borçlanması yapmasına bir engel durum yok. EÅŸiniz dört yılı geçmemek ÅŸartıyla iki çocuk için doÄŸum borçlanması yapabilir. Fakat borçlanma konusunu açıklayan SGK tebliÄŸine göre eÅŸiniz SGK’ya müracaat ederse borçlanma talebi reddedilebilir. Zira borçlanma tebliÄŸi kanuna ilave olarak iki ÅŸart daha getirdi;

1- SSK’ya tabi çalışmaktayken doÄŸum sebebiyle iÅŸten ayrılmak,

2- İşverenden işten ayrılma belgesi getirmek.

Zannederim ikinci çocuÄŸunuzun doÄŸumu tebliÄŸdeki ÅŸartlara uyuyor gibi. EÅŸinizin ayrıldığı iÅŸyerinden “Ä°ÅŸten ayrılma belgesi” alabilirseniz bir çocuk için toplam 720 gün borçlanabilirsizin. Bu durumda eÅŸiniz de iki yıl erken emekli olmuÅŸ olur ve yaklaşık 600 YTL aylık alır.

AkÅŸam