Kriz konut sektörünü fena vurdu. Satışlar düştü fiyatlar da öyle. Peki bu iniş daha ne kadar sürecek? İşte uzman görüşleri..
Ekonomik durgunluğa bağlı talebin düşmesi nedeniyle, konut sektörünün bu yıl 20 civarında küçülebileceği belirtiliyor. Sektör temsilcilerine göre fiyatlar yüzde 25 geriledi ve daha fazla düşüş mümkün görünmüyor.
Geçici süreyle 150 metrekare üzerindeki konut satışlarına getirilen 10 puanlık KDV indirimi konut sektöründe beklenen canlanmayı yaratmazken, konut satışlarında ÅŸirket bazında önceki yıllara oranla yüzde 50′ye varan oranlarda düşme yaÅŸanıyor.
Sektörde 2008 yılında baÅŸlayan daralmanın bu yıl da devam etmesinin beklendiÄŸini ifade eden Soyak CEO Vekili Emre Çamlıbel, “Konut ruhsatları ekonomik geliÅŸmelere baÄŸlı olarak 2008′de yüzde 20 azaldı. 2009′da da bu seviyede bir azalma olmasını bekliyoruz” dedi ve ekledi:
“Satışlarımızda daha önceki yıllardaki aynı döneme göre yüzde 50′ye varan düşüş oldu. Bazı projelerimizi ise erteleme kararı aldık. KDV indiriminin 150 metrekare üzeri konutları kapsaması, sektörün ihtiyacı olan canlanmayı yaratmadı. Çünkü bu tip konutlar Türkiye’deki konut portföyünün sadece yüzde 5′ini oluÅŸturuyor.”
Ä°NDÄ°RÄ°M 15 HAZÄ°RAN’DA SONA ERÄ°YOR
Hükümetin Mart ayında uygulamaya koyduÄŸu teÅŸvikle, net alanı 150 metrekare ve daha fazla olan konutların KDV oranı üç ay süreyle yüzde 18′den 8′e, tapu harçları ise binde 15’den binde 5’e indirilmiÅŸti. Uygulamanın süresi 15 Haziran’da doluyor.
Urban Land Institute (ULI) Türkiye BaÅŸkanı Haluk Sur, ÅŸu anda Türkiye’de yaklaşık 150,000 civarında konut stoku biriktiÄŸini belirterek, teÅŸvikin çok dar bir alanı kapsaması nedeniyle KDV indiriminin konut piyasasına ciddi bir yansıması olmadığını söyledi.
Varyap Yönetim Kurulu BaÅŸkanı Süleyman VarlıbaÅŸ ise, sektörde yüzde 10 civarında bir daralma yaÅŸanabileceÄŸini belirterek, “KDV’nin geçici olarak yüzde 8′e inmesi, çok dar bir kesime yönelik olduÄŸu için sektöre avantaj getirmedi. Ancak bazı ek teÅŸviklerle sektörün 2009′da canlanması saÄŸlanabilir. ÖrneÄŸin arsadaki KDV oranının düşürülmesi genel maliyetleri doÄŸrudan etkileyecektir” dedi.
Bazı sektörlerdeki ÖTV-KDV indiriminin uzatılıp uzatılmayacağı konusunda bu hafta sonuna kadar karar alması bekleniyor. Ekonomi Koordinasyon Kurulu’nun (EKK) otomotiv ve beyaz eÅŸya sektörlerindeki uygulamayı uzatabileceÄŸi ancak elektronik ve konut sektöründe sonlandırabileceÄŸi ifade ediliyor.
Hükümetin inşaat ve konut piyasasına yönelik ek bir takım destekler sağlaması gerektiğini savunan konut piyasası temsilcilerine göre, bunların başında arsa üzerindeki vergi yükünün azaltılması, tapu başta olmak üzere resmi harçların düşürülmesi, KDV indirimi kapsamının sadece 150 metrekare üzerindeki konutlar değil, tüm konut tiplerini de içine alacak şekilde genişletilmesi ile teşvik süresinin en az yıl sonuna kadar uzatılması geliyor.
SEKTÖRE GÖRE ARSADAKİ KDV DÜŞMELİ
Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı DerneÄŸi (GYODER) BaÅŸkanı ve Ä°ÅŸ Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Genel Müdürü Turgay Tanes, “Konut sektörüne yönelik KDV indirimi, ÖTV indiriminin otomotiv sektörüne yaptığı etkiyi yaratmadı. Konutta KDV teÅŸviki kademeli olarak hayata geçirilmeli. Bu sayede otomotivde olduÄŸu gibi, satışların canlanmasıyla toplamda Hazine’ye ödenecek pay da artacaktır” dedi ve ekledi:
“Konut sektöründe arsa maliyeti toplam maliyetin yüzde 50-55′ini oluÅŸturuyor. Demir-çeliÄŸin payı ise yüzde 11-12 arası. Dolayısıyla arsa üzerindeki vergi yükü azaltıldığında maliyetler de otomatik olarak düşecek. Bu da konut fiyatlarının aÅŸağı çekilmesini ve ertelenen konut talebinin öne çekilmesini beraberinde getirecek.”
KDV indiriminin beklenen canlanmayı yaratmamasına karşın, sektörde inÅŸaat firmalarından kaynaklanan bir hareketlenmenin baÅŸladığını söyleyen Tanes, “GYODER’e gelen geri bildirimlere göre, son bir aydır konut segmentinde alım satımlarda bir hareketlenme baÅŸladı. Ancak bunun nedeni KDV indiriminden çok, inÅŸaat firmalarının promosyon, vade öteleme ve faiz sübvansiyonları” dedi.
KONUT FÄ°YATLARI YÃœZDE 25 GERÄ°LEDÄ°
Konut fiyatlarının 2008′e göre yüzde 20-25 civarında gerilediÄŸini söyleyen Soyak CEO Vekili Emre Çamlıbel, “Mevcut ÅŸartlarda konut fiyatlarının daha fazla aÅŸağı çekilmesi mümkün görünmüyor. Kampanyalardaki fiyat, faiz oranı, vadede sona gelindi. Ancak bazı ek teÅŸvikler hayata geçirilebilir. Arsa KDV’si yüzde 18′den 1′e düşürülmeli, ruhsat ve iskan harçlarında indirime gidilebigidilebilinirlilir, damga vergisinin iptal edilmesi de psikolojik bir etki yaratır. Ancak tüm bunların yanı sıra, üç ay için getirilen KDV indirimi daha uzun süreli hayata geçirilmeli” dedi.
