Yaz mevsimi insanların rutin işlerinin azaldığı, doğanın tazelendiği, tatillerin yapıldığı bir mevsim.

Sonbaharda ise tersine bir dönem yaşanıyor. Gündüzler kısalmaya, havalar değişmeye başlıyor. Bu değişimden insanlar da nasibini alıyor. Bu da sonbahar depresyonuna neden oluyor. International Hospital’dan Psikolog Ferahim Yeşilyurt konuyla ilgili soruları yanıtladı:

Sonbahar geldiğinde neden depresif oluyoruz?
Havaların kötüleşmesi, açık alanlardan tekrar kapalı alanlara gidilecek olması keyifsizlik verebilir. Güneşi az görmek, iş sorumluluklarının artması, okulların başlaması, havaların serinlemesi insanlarda bazı ruhsal değişimlere neden olur.
Sonbahar depresyonunun en sık rastlanan belirtileri; hüzün, yorgunluk ve enerji azlığıdır. Diğer belirtiler ise şunlardır:
* Sabah uyanmakta güçlük çekme
* Yataktan kalkmak istememe
* Karamsarlık
* Cinsel enerjide azalma
* Çabuk sinirlenme

Depresif ruh halinden çıkmak için neler yapılmalıdır?
İyi bir tatil sonrasında yeterince dinlendiğimizi düşünmek lazım. Yeni planlar hem bizi bir şeyler yapmak için zorlar hem de hareketlendirir. Uyku ve beslenme alışkan-lıklarımızı yeniden düzenlemek gerekir. Yeni amaçlar, hedefler oluşturmak gerekir.

Enerjinizi artırmak için
* Düzenli egzersiz yapın. Günde bir saat yürüyüş bile yeterli.
* Sağlıklı beslenmeye özen gösterin.
* Aynı saatte yatıp, aynı saatte kalkın.
* Güne mutlaka iyi bir kahvaltıyla başlayın.
* İşyerinde kısa molalar verin.
* Keyif aldığınız aktivitelere yönelin.

En çok kimlerde görülüyor?
Depresif duygu durumu, çökkünlük, kaygı ve endişe genellikle kadınlarda daha sık görülür. Diğer taraftan daha önce depresyon tanısı almış kişilerde de bu dönemlerde depresyonun tekrarlama ihtimali artar.

Yiyeceklerin de ruh halimiz üzerinde etkisi var mı?
Beyaz şekerden uzak durmak gerekir. Kan şekerini hızla yükseltip düşürdükleri için halsizlik, yorgunluk hislerine neden olabilir. Şekeri doğal meyvelerden almak daha iyidir. Ayrıca vitamin eksikliğine bağlı olarak da halsizlik hissedilebilir. Bunu gidermek için doğal ya da medikal vitaminler kullanılabilir.

Her gün 8 ilaç kulandığıı için öldüğü ileri sürülen pop yıldızı Michael Jackson’un ölümü ilaç kokteyli kullananları tedirgin etti.

Doç. Dr. Hülagü Barışkaner, “Çoklu ilaç alımlarında, ilaç etkileşimlerine dikkat edilmediğinde ölümler yaşanabilir” dedi. Barışkaner özellikle yaşlıları ilgilendiren uyarılarda bulundu…

Selçuk Üniversitesi Farmakoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hülagü Barışkaner, “İlaç kokteylleri ölüme davetiye çıkarıyor” dedi. Barışkaner, çoklu ilaç alımının her yaşta olabileceğini bildirdi. Vitaminler dahil vücuda alınan her ilacın toksik etkisi bulunduğunu ve insan sağlığına az ya da çok zararı olduğunu ifade eden Barışkaner, “birden fazla ilaç alımında ilaçların vücuda zararlarının daha fazla olması kaçınılmazdır. Çoklu ilaç alımları özellikle böbrek ve karaciğerlerde önemli tahribata neden olabilir” dedi.

ÇOCUK VE YAŞLILAR DİKKAT

Çoklu ilaç alımının, vücudun yaşlanmaya bağlı olarak fonksiyonlarını tam olarak yerine getiremediği 50 yaşından sonrası ile henüz vücudun organlarının tam olgunlaşmadığı çocukluk döneminde olumsuz etkilerinin çok olabileceğini ifade eden Barışkaner, bu dönemlerde daha dikkatli olunması gerektiğini vurguladı. Doç. Dr. Barışkaner, genel vücut işlevlerinin daha az direnç gösterdiği bu dönemlerde uzman hekimin kontrolü dışında kesinlikle ilaç alınmaması gerektiğini anlatarak, şunları kaydetti:

“Aslında hiçbir ilaç, uzman hekim tavsiyesi olmadan alınmamalı. Doktor ilaç yazdığında hasta, varsa kullanmakta olduğu ilaçlar hakkında mutlaka doktoruna bilgi vermeli. Bilgi verilmemesi durumunda istenmeyen sonuçlar yaşanabilir.

KALBİ OLAN RİSK ALTINDA

Örneğin, kalp hastalarında ‘digoksin’ le birlikte, antibiyotik olarak alınan ‘gentamisin’, antidepresan ilaç olarak ‘paroksetin’, idrar söktürücü ‘furosemid ve ülser tedavisinde kullanılan kardenoksolon birlikte alındığında istenmeyen toksik etkiler ortaya çıkmaktadır. Bu etkiler bazı durumlarda hastanın ölümüne neden olabilir. Bu ilaç kokteyli gibi etkileşim içerisinde olan çok sayıda örnek vermek mümkün. Bu nedenle ilaçları yazan doktorların iyi bir farmokolog da olması gerekiyor.”

GÜNDE 10-12 İLAÇ

Kalp hastalarının çoklu ilaç alımında daha dikkatli olması gerektiğini belirten Barışkaner, “etkileşim içerisinde olan bazı ilaçların aynı anda alınması hastada istenmeyen yan etkilere yol açabilir, hatta hasta kaybedilebilir” dedi. Özellikle ileri yaşlarda tansiyon, kolesterol, şeker, kalp, kemik erimesi, erkeklerde prostat gibi hastalıkların bir kişide toplanabileceğini ve buna bağlı olarak hastanın çok sayıda ilaç almak durumunda kalabileceğini belirten Barışkaner, yoğun bakımda tedavi gören bazı hastaların günde 10-12 ilaç aldığını, tedavilerine evde devam edilen bazı kronik hastaların da 7, 8’e kadar ilaç kullandığını söyledi.

Cleveland Üniversitesi’nden Dr. Bahman Guyuron ve ekibinin, 186 ikiz kadın üzerinde yaptığı araştırma, güneş, sigara, stres ve antidepresan kullanımının cildi yaşlandırdığını gösterdi.

Yaşam tarzı ile yaş bağlantısı

Guyuron, genetik olarak aynı şekilde yaşlanmaya programlanmaları nedeniyle araştırma için ikizlerin seçildiğini, ikizlerin görünümlerindeki farklılıkların çevre ve yaşam tarzının cildi nasıl değiştirdiğini anlamaya yardımcı olduğunu kaydetti. İlk olarak araştırmacılar, ikiz kardeşlerin fotoğraflarını çekti ve bir bağımsız uzman grubundan kardeşlerden her birine bir yaş vermelerini istedi.

Daha sonra bilim adamları, her katılımcının yaşam tarzını, beslenme alışkanlığını, sigara kullanıp kullanmadığını, depresyona yakalanıp yakalanmadığını ve ne kadargüneşe maruz kaldığını öğrendi. Son olarak katılımcıların yaşam tarzı ve göründükleri yaş arasında bağlantı kuruldu.

Araştırma sonunda, daha önce de bilinen, sigara kullanımı ve güneşe maruzkalmanın cildi yaşlandırdığı doğrulandı. Buna göre araştırmacılar, 10 yıl sigara kullanan ikiz kardeşin, sigara içmeyen kardeşinden 2,5 yaş büyük göründüğünü belirtti. İşi gereği ya da uzun yıllar açık havada golf veya tenis oynadığı için fazla güneşe maruz kalan kadınların da kardeşlerine göre yaşlı göründüğü belirlendi.

Ancak araştırmada ilginç olarak, boşanmış olanların, evli ya da eşi ölmüş kardeşlerine göre ortalama 2 yaş büyük göründüğü ortaya çıktı. Antidepresan kullanımının da “daha yaşlı görünmeye” neden olduğu görüldü. Ancak “antidepresana bağlı yaşlı görünmenin” depresyonun mu, yoksa ilaçların bir sonucu mu olduğu henüz bilinmiyor.

Yaşlanmamak için Boşanmadan Önce Muhakak Düşünün.

ABD’de yapılan bir araştırmaya göre, boşanma veya kilo alıp verme gibi strese yol açan faktörler insanın yüzünü yaşlandırıyor. Cleveland’daki üniversite hastanesinde aynı yumurta ikizleri üzerinde yapılan araştırmada, Dr. Bahaman Guyuron ve ekibi, 186 çift eş yumurta ikizi üzerinde hem anket yapıp, hem dijital görüntüler aldı.

Bu görüntüleri daha sonra ikizler arasındaki yaş farkı görüntüsünü kaydeden bağımsız bir komisyona gösterdiler. İkizlerden boşanmış olanların, evli, bekar veya dul kardeşlerine oranla 2 yıl daha yaşlı gösterdiği ortaya çıktı.

Antidepresan kullanımının ve kilonun da yaşlı göstermeye yol açtığını vurgulayan Dr. Guyuron, yaptığı açıklamada, araştırmaya konu olan ikizler içinde yaşlı görünenlerde stresin ortak etkenlerden biri olduğunu belirtti