襤ADAMI Osman Rimer ile evli olan manken Y羹ksel Ak, anne oldu. Bir erkek bebek d羹nyaya getiren Ak, bebeklerine Can Enes ad覺n覺 verdiklerini s繹yledi. u an 癟ok b羹y羹k mutluluk ya覺yoruz. Anne olmak 癟ok farkl覺 bir duyguymu diyen Ak, bebei b羹y羹y羹nceye kadar 癟al覺may覺 d羹羹nmediini belirtti. Y羹ksel Ak, daha 繹nce de hamile kalm覺 ama bebeini d羹羹rm羹t羹.
SERDAR Orta癟, Bebekte bir bal覺k癟覺da yemek yedi. Orta癟, bas覺n mensuplar覺n覺n Kenan Doulunun bir ark覺s覺yla benzer s繹zleri olan eytan y羹z羹nden kendisini mahkemeye verdii iddialar覺n覺 yan覺tlad覺. nl羹 pop癟u, Kenan覺n beni mahkemeye verdiini zannetmiyorum. ark覺lar覺n birbiriyle ilgisi yok. Burada topu topu 3-4 kiiyiz. Birbirimize destek olmal覺y覺z. dedi.
B襤NB襤R Gece dizisinin ehrazat覺 Berg羹zar Korel, Sezen Aksudan ark覺lar seslendirdi! ahan G繹kbakar覺n bir darg覺n bir bar覺覺k olduu sevgilisi Doa Rutkay覺n s羹rpriz doum g羹n羹 partisine kat覺lan Korel, gecenin ilerleyen saatlerinde yap覺lan karaoke yar覺mas覺nda sahne ald覺. Rumelihisar覺ndaki Muamma isimli barda d羹zenlenen partide Korelin ark覺lar覺 b羹y羹k alk覺 toplad覺. Korel ve dier davetliler ark覺lar s繹ylerken, ahan G繹kbakar arabas覺yla Bebeke giderek sevgilisi i癟in yapt覺rd覺覺 pastay覺 ald覺. ahan, 30 ya覺na basan Doaya 癟ok 繹zel bir hediye ald覺覺n覺 s繹yledi ama ne olduunu a癟覺klamad覺.
Gebelik s覺ras覺nda kullan覺lan baz覺 ila癟lar覺n hem anne hem de bebek i癟in ciddi riskleri var. yle ki, bu durum bazen hekim taraf覺ndan gebeliin sonland覺r覺lmas覺n覺 bile gerektirebiliyor. Hekim taraf覺ndan istenmeyen gebelikler, Antalya’da d羹zenlenen 10. Ulusal 襤癟 Hastal覺klar覺 Kongresi’nin en 繹nemli konu bal覺klar覺ndand覺. Anne ve bebek a癟覺s覺ndan risk ta覺d覺覺 i癟in hekimler taraf覺ndan “istenmeyen gebelik”leri i癟 hastal覺klar覺 ve jinekoloji uzmanlar覺na sorduk.
Bir Alman ila癟 firmas覺, antibiyotik 羹zerinde yapt覺覺 arat覺rmalar sonucu 1950′lerde “talidomid” maddesini buldu. Y羹ksek doz “talidomid”e maruz b覺rak覺lan hayvanlar 羹zerinde yapt覺覺 testlerle ilac覺n zarars覺z olduunu, 繹nemli bir yan etkisinin olmad覺覺n覺 duyurdu.
Amerikan G覺da ve 襤la癟 Dairesi’nden de (FDA) onay ald覺. G羹癟l羹 bir sakinletirici olarak pazarlanan ila癟, Bat覺 Almanya’daki doktorlar taraf覺ndan uykusuzluk ve sabah bulant覺s覺 ik璽yetiyle gelen gebelere de verilmeye baland覺. Giderek d羹nya geneline yay覺lan ila癟lar, pek 癟ok marka ad覺 alt覺nda piyasaya s羹r羹ld羹. 襤lac覺 kullanan gebeler; uykuya eilim, halsizlik, kab覺zl覺k, deride k覺zar覺kl覺k, ba ve mide ar覺s覺, el ve ayakta uyuma, ba d繹nmesi, sinirlilik, titreme, kulak 癟覺nlamas覺, depresyon gibi yan etkilerden s繹z etmeye balad覺. Ve bir y覺l i癟inde bu ilac覺 kullanan anneler, 癟ok say覺da doumsal anomalili bebek d羹nyaya getirmeye balad覺.
En yayg覺n olan覺 normalden k覺sa, “malforme” diye tan覺mlanan bi癟im kusuru, y羹zge癟 benzeri kol ve bacaklarla kendini g繹steren “fakomeli’ydi. Hatta bu anomaliyle d羹nyaya gelen 癟ocuklara “y羹zge癟li bebekler” denmeye baland覺. Dier doumsal bozukluklar ise; geliimini tamamlayamam覺 parmaklar, sa覺rl覺k, k繹rl羹k, yar覺k damak ve kalpte, sinirlerde, cinsel organda, b繹breklerde, sindirim sisteminde bozukluk eklinde a癟覺a 癟覺k覺yordu.
Baz覺 anneler sadece bir tablet talidomid alm覺t覺 ama 繹zellikle gebeliin en kritik noktas覺 olan ilk 羹癟 ayda al覺nan tek dozun bile bebek 羹zerinde 癟ok ciddi yan etkilerinin olabilecei sonra anla覺ld覺. Talidomid t羹m d羹nyada piyasadan 癟ekildi. Fakat 癟ok ge癟 al覺nm覺 bir karard覺 bu. D羹nya 羹zerinde 46 羹lkede 10 binin 羹zerinde bebek, ilac覺n yan etkisiyle sakat dodu, yakla覺k yar覺s覺 erikin bir birey olamadan yaama veda etti. Yaananlar, d羹nya t覺p tarihine “talidomid facias覺” olarak ge癟ti.
Gebelik s覺ras覺nda kullan覺lan baz覺 ila癟lar覺n hem anne hem de bebek i癟in ciddi riskleri var. yle ki, bu durum bazen hekim taraf覺ndan gebeliin sonland覺r覺lmas覺n覺 bile gerektirebiliyor. Hekim taraf覺ndan istenmeyen gebelikler, Antalya’da d羹zenlenen 10. Ulusal 襤癟 Hastal覺klar覺 Kongresi’nin de en 繹nemli konu bal覺klar覺ndand覺. Biz de konuyu uzmanlarla g繹r羹erek gebelii risk grubuna sokan ila癟lar覺 繹rendik.
X grubu ila癟lar asla kullan覺lmamal覺
Hamilelik d繹neminde ila癟 kullan覺m覺 bir hayli yayg覺n. Zeynep Kamil Kad覺n ve ocuk Hastal覺klar覺 Eitim ve Arat覺rma Hastanesi’nden Op. Dr. etin am, gebelerin y羹zde 90′覺n覺n hamilelik s羹resince re癟eteli veya re癟etesiz ila癟 kulland覺覺n覺 s繹yl羹yor. “Bir k覺sm覺 hekim takibinde gerekli olduu i癟in, bir k覺sm覺 kiinin, 繹zellikle gebe olduunu bilmedii bir zaman s羹resince kulland覺覺 ar覺 kesici, ate d羹羹r羹c羹 ve benzeri ila癟lar. Bir hekim, gebeliini tespit ettii bir kad覺nda her t羹rl羹 ila癟 ve benzeri kullan覺m覺n覺 sormak zorunda. Bu tip ila癟lardan 癟ok 繹nemli bir k覺sm覺n覺n gebelii ve/veya bebei k繹t羹 y繹nde etkilemedii bilinmekle beraber, ciddi tehlikeleri olabilecei de ak覺ldan 癟覺kar覺lmamal覺.”
Gebelikte ila癟 al覺m覺 sorgulan覺rken ila癟 kavram覺na da a癟覺kl覺k getirilmesi gerektiini s繹yleyen Op. Dr. etin am, doal g覺dalar d覺覺ndaki her t羹rl羹 madde t羹ketiminin bu gruba girdiini belirtiyor: “Baz覺 doal g覺dalar覺n a覺r覺 t羹ketiminde istenmeyen etkiler ortaya 癟覺kabilir. 襤lac覺 sadece fabrikada 羹retilen, paketlenen ve eczanelerde sat覺lan bir 羹r羹n olarak d羹羹nmemek laz覺m. Birtak覺m a覺lar bile gebelikte istenmeyen sonu癟lara yol a癟abilir.”
T羹rkiye’de k羹癟羹k ya da b羹y羹k anomalili doum oran覺 y羹zde 3. Bunun y羹zde 70′inin nedeni belli deil ama 襤stanbul T覺p Fak羹ltesi 襤癟 Hastal覺klar覺 Anabilim Dal覺 Bakan覺 Prof. Dr. Kerim G羹ler y羹zde 1-2’sinin tek sorumlusunun ila癟lar olduunu s繹yl羹yor.
“襤lac覺n dozu, al覺n覺 yolu, metabolizmas覺 ve ila癟lar覺n annenin gebeliinin hangi d繹neminde kullan覺ld覺覺, yapaca覺 zararlar a癟覺s覺ndan 癟ok 繹nemli. Hekimler taraf覺ndan 癟ok iyi bilinmesi, ilac覺 kullanan gebenin ayd覺nlat覺lmas覺, gerekirse gebelie son verilmesi gerek.”
Gebelik s覺ras覺nda kullan覺lan ila癟lar, ta覺d覺klar覺 risklere g繹re kategorilere ayr覺l覺yor. A kategorisinde vitaminler var mesela. Hem insan hem de havyan deneylerinde zarar vermedii kan覺tland覺覺 i癟in rahatl覺kla kullan覺labilir.
B kategorisinde, hayvanlar 羹zerinde risk tespit edilmeyen ama insan 羹zerinde deneyi olmayan penisilin grubu antibiyotikler bulunuyor. Bu ila癟lar da g羹venliye yak覺n ekilde kullan覺labilir. Elbette hekim kontrol羹nde. C kategorisinde ise biraz daha risk ta覺maya balayan, hayvan deneylerinde risk g繹zlenen ila癟lar yer al覺yor. Prof. Dr. Kerim G羹ler’e g繹re bu ila癟lar覺n yaamsal k璽r-zarar hesab覺 yap覺larak kullan覺lmas覺 gerek. “Annenin hayat覺 ciddi tehlike arz ediyorsa, o anki hastal覺覺 tedavi edilmedii taktirde zarar g繹recekse kullan覺labilir ancak” diyor. D grubunda da yine risk yapaca覺 kan覺tlanan baz覺 ila癟lar var.
Ve X grubuYani gebelikte asla kullan覺lmamas覺 gereken ila癟lar. Veya kullan覺ld覺覺 d繹nemde asla gebe kal覺nmamas覺 gereken. Genellikle imm羹n spesif denen baz覺 romatizmal hastal覺klarda, kanser hastal覺klar覺nda veya imm羹n sistemi bask覺layan, kronik hastal覺klara maruz kalan hastalar覺n bu ila癟lar覺 kullan覺rken fark覺nda olmadan gebe kalmas覺 durumunda, 繹zellikle gebeliin ilk 70 g羹n羹nde (organlar覺n gelime d繹nemi) kulland覺ysa mutlaka gebeliin sona erdirilmesi gerekiyor.
Kronik hastal覺klarda kullan覺lan ila癟lar
Diyelim ki kronik bir hastal覺覺n覺z var, rutin ila癟 kullan覺yorsunuz ve gebe kalmak istiyorsunuz. Gebe kalmak i癟in hekiminizin onay vermesi gerekiyor. Zira hekim kontrol羹nde, hastal覺覺n en hafif seyrettii d繹nemde ila癟lar覺n kesilip 繹yle gebe kal覺nmas覺 gerek.
Ya gebeliiniz planl覺 deilse? Kronik hastal覺覺n覺z i癟in ila癟 kullan覺rken fark覺na varmadan gebe kal覺rsan覺z? Prof. Dr. Kerim G羹ler, fark覺na varmadan gebe kalma oran覺n覺n T羹rkiye’de 癟ok fazla olduunu ve ciddi risk ta覺d覺覺n覺 s繹yl羹yor: “Hasta bu ila癟lar覺 almaya devam ediyorsa fetus a癟覺s覺ndan b羹y羹k zararlar覺 var. Bir de baz覺 grup gebelikler var ki, annenin bir hastal覺覺 var, hamile kald覺覺 anda hastal覺k ilerliyor. Bu da b羹y羹k sorun. Hekimler taraf覺ndan uyar覺l覺yor ama bu t羹r gebeleri de 癟ok s覺k g繹r羹yoruz.”
Her t羹rl羹 hastal覺k gebelie elik edebilir, gebelikten 繹nce veya ilk defa gebelikte de ortaya 癟覺kabilir. Op. Dr. etin am, jinekoloun mutlaka, hastal覺覺n uzman覺 hekimle ibirlii i癟inde gebeyi ortak takip etmesi gerektiini s繹yl羹yor. “Uzman覺n, gebeliin hastal覺覺n seyrini ne derecede etkileyebileceinde tecr羹be sahibi olmas覺 gerekir. 襤birlii i癟inde yap覺lan bir takipte gebelik sonu癟lar覺 olduk癟a y羹z g羹ld羹r羹c羹 oluyor.”
Gebelikte en 繹nemli hastal覺k grubunu guatr sorunlar覺 oluturuyor. Mesela hipotiroidi. Tiroit bezinin az 癟al覺mas覺 durumunda hamile kal覺nd覺覺nda 癟ocuk tiroit hormonlar覺ndan yoksun douyor. Bu da gelime gerilii, zek璽 faaliyetlerinde d羹羹kl羹k anlam覺na geliyor. “Hipotiroidi hastalar覺 hamile kalamaz m覺 peki?” sorumuza “Hekim taraf覺ndan ilac覺n dozu art覺r覺larak hamile kal覺nmas覺na izin verilebilir” yan覺t覺n覺 al覺yoruz.
Bir de gizli hipotiroidi hastalar覺 var. Hastal覺覺n覺 bilmeden hamile kalanlar yani. Prof. Dr. Kerim G羹ler, bunlar覺n da say覺s覺n覺n 癟ok olduunu belirtiyor. “Annenin hormonlar覺 az, plasenta yoluyla 癟ocua ge癟en hormonlar da Doutan guatr覺 az 癟al覺an 癟ocuun ba覺 b羹y羹k olur, zek璽 fonksiyonlar覺 ilerleyen zamanlarda d羹ebilir.” Tiroit bezinin az 癟al覺mas覺 gibi 癟ok 癟al覺mas覺 da (hipertiroidi) sorun gebelikte. Tiroit bezinin yavalat覺lmas覺n覺 salayacak ila癟lar覺n belirli d繹nemlerde hekim taraf覺ndan uygun artlarda kullan覺lmas覺, anneyi normal d羹zeye 癟ekerek 癟ocuun sal覺kl覺 domas覺n覺 sal覺yor.
Gebelikteki dier risk fakt繹r羹 ise diyabet. Anne hamile kald覺覺 zaman plasentadan salg覺lanan baz覺 hormonlar ins羹line, yani kan ekerini d羹羹ren hormona kar覺t y繹nde etki g繹steriyor. Bu nedenle diyabeti yokken hamilelik d繹neminde diyabeti 癟覺kan hastalar olabiliyor.
Diyabetli bir hastan覺n hamile kalmas覺nda ise tedavide ins羹lin ihtiyac覺n覺 artt覺ran baz覺 tablolar ortaya 癟覺kabilir ve hastal覺k ilerleyebilir. Bunun fark覺na tedavide var覺lmas覺, annenin ins羹lin dozunun ayarlanmas覺 gerek. Anne normal kan ekeriyle douma giderse herhangi bir sorun yaanmayaca覺n覺 s繹yl羹yor uzmanlar.
B繹brek hastalar覺n覺n hamile kalmas覺 durumunda veya hamilelik d繹neminde ortaya 癟覺kan b繹brek hastal覺覺 da 癟ok 繹nemli. B繹brek fonksiyonlar覺 癟ok bozuk hastalar覺n zaten hamile kalamayaca覺n覺 s繹yleyen Prof. Dr. Kerim G羹ler, kalsa bile 癟ocuun geliemeyeceini belirtiyor.
“Ancak” diyor, “Kreatin deeri dediimiz b繹brek fonksiyonlar覺 3′羹n alt覺nda olanlar, hafif derecede b繹brek yetmezlii olanlar, hamile kalabilir. ok yak覺ndan takip edilirse rahatl覺kla doum yapabilir.” Ya takip edilmezse? Yan覺t; tansiyon y羹kseklii, bacaklarda 繹dem ve idrarda protein kayb覺 bulgular覺 ilerleyerek, annenin erken kas覺lmalar覺na ve 癟ocuun da strese girmesine yol a癟arak hem annenin hem 癟ocuun hayat覺n覺 tehlikeye sokuyor. Hastalar覺n bilhassa gebeliin sonlar覺na doru 癟ok yak覺ndan takip edilmeleri gerekiyor. Ayaklarda ime, tansiyonda y羹kselme olduu anda mutlaka hekimlerine bavurmal覺lar. Kontrol alt覺na al覺nam覺yorsa, bebek doacak kiloya ulat覺覺 anda gebelie son verilmesi gerektiini s繹yl羹yor Prof. Dr. Kerim G羹ler. “Gebelie son verilmedii takdirde anne, hipertansiyona bal覺 bir癟ok hastal覺a maruz kalabilir. Beynin kanlanmas覺 bozulabilir. Ki, mortalitesi (anne 繹l羹m羹) 癟ok y羹ksektir.”
Romatoit artrit ve lupus gibi romatolojik hastal覺klar da her aamada ila癟 almay覺 gerektiriyor. Al覺nan ila癟lar覺n fetusa etkisi ka癟覺n覺lmaz. zellikle hamileliin 70′inci g羹n羹ne kadar olan fazda b羹y羹k anomalilere, derin kalbe, b繹breklerin olmamas覺na sebep olabilir. Bu hastalar覺n, hastal覺覺n hafif seyrettii d繹nemde hamile kalmas覺na m羹saade ediliyor. 襤la癟 alternatifleri 癟ok fazla olduu i癟in B kategorisindeki ila癟lara ge癟ilip, klinik bulgular覺 azaltarak normal doum yapmas覺na olanak salanabiliyor.
Gebelikte 繹nemli olan bir hastal覺k da kalp hastal覺覺. zellikle kapak hastal覺klar覺 denen veya d覺ar覺dan tak覺lan takma kapa覺 olan hastalar i癟in doum b羹y羹k bir y羹k. Kalp yetmezlii olan kalbin kas覺lma g羹c羹 y羹zde 40′lardayken gebe kal覺nan durumlarda kalp yetmezlii bulgular覺 癟ok ilerledii i癟in hekimler bu durumda hamilelie izin vermiyor. Gebe kal覺nm覺sa da bebei erken d繹nemde, anneye zarar gelmeden almak gerekiyor.
Bu hastalar hamile kald覺klar覺nda, kan覺 suland覺ran, kapaklarda damarlar覺n t覺kanmamas覺 i癟in kullan覺lan ila癟lar, doacak bebek i癟in risk tekil ediyor. Gebelie son verilmedii takdirde annenin hastal覺覺 ilerleyebilir, 癟ocuun gelimesi bozulabilir ve 癟ok b羹y羹k oranda anne hayat覺n覺 kaybedebilir.
Ve karacier hastalar覺Prof. Dr. Kerim G羹ler’e g繹re, gebelik karacier i癟in de y羹k. “Daha 繹nceden karacier rahats覺zl覺覺 olmayan hasta, hamilelik s覺ras覺nda gebelik yalanmas覺 denen ciddi bir tabloyla kar覺 kar覺ya kalabilir. Help sendromu denen karacier enzimlerinin y覺k覺lmas覺 ciddi bir tablodur. Karacier yetersizlie girer, enzimleri y羹kselir, kanda kanamay覺 durduran kanama fakt繹rleri d羹er ve hasta kanamalarla kaybedilir. Gebelikte en 癟ok korktuumuz durumdur. Mutlaka youn bak覺m artlar覺nda atlatmas覺 gerekir o durumu.”
B羹t羹n bu risklerle kar覺lamamak i癟in yap覺lacak olan a癟覺k; hamilelik 繹ncesinde gereken kontrolleri yapt覺rmak, hamilelik 繹ncesinde ve sonras覺nda doktor takibinde bulunmak.
GEBELER襤N ASLA KULLANMAMASI GEREKEN 襤LALAR
Gebelik s覺ras覺nda kullan覺lan baz覺 ila癟lar覺n hem anne hem de bebek i癟in ciddi riskleri var. yle ki, bu durum bazen hekim taraf覺ndan gebeliin sonland覺r覺lmas覺n覺 bile gerektirebiliyor.
Gebelikte Asla Kullan覺lmamas覺 Gereken 襤la癟lar (etken Maddeleri)
ACE inhibit繹rleri ve ARB’ler (Hipertansiyon tedavisinde)
- Alkol kullan覺m覺 (Fetal alkol sendromu)
- Talidomid
- Radyoaktif iyot (Tiroit fonksiyon testlerinde)
- CT (Bilgisayarl覺 tomografi) 癟ekilmesi
- Radyasyon (Y羹ksek doz)
- Diazepam (Anksiyete ilac覺) / Gebeliin ge癟 d繹neminde kullan覺l覺rsa, bebekte yorgunluk, a覺r覺 tepki, titreme ve artan yeni doan refleksleri g繹r羹l羹r
Antibiyotikler
Kloramfenikol / Gri bebek sendromu, 繹zel bir enzim eksiklii olan gebe veya kad覺nlarda alyuvarlar覺n par癟alanmas覺 ile 繹nemli derecede kans覺zl覺k
Flororkinolonlar / Eklem anormallikleri olas覺l覺覺 (sadece hayvan deneylerinde izlenmitir)
Kanamisin, streptomisin / Sa覺rl覺a yol a癟abilecek kulak anomalileri
Nitrofurantoin / zel bir enzim eksiklii olan gebe veya kad覺nlarda alyuvarlar覺n par癟alanmas覺 ile 繹nemli derecede kans覺zl覺k
Sulfonamidler, trimethoprim, sulfamethoxazole / Gebeliin ge癟 d繹nemlerinde kullan覺l覺rlarsa sar覺l覺k ve beyin hasar覺 olas覺l覺覺, zel bir enzim eksiklii olan gebe veya kad覺nlarda alyuvarlar覺n par癟alanmas覺 ile 繹nemli derecede kans覺zl覺k
Tetrasiklin / Kemik b羹y羹mesinin yavalamas覺, dilerde kal覺c覺 sar覺 lekeler, bebeklerde di 癟羹r羹klerine yatk覺nl覺k, nadiren gebede karacier yetmezlii
P覺ht覺lamay覺 engelleyen ila癟lar
Heparin / Uzun s羹re kullan覺l覺rsa, annede kemik erimesi ve p覺ht覺lamay覺 salayan kan h羹crelerinin azalmas覺
Warfarin / Doum defektleri, anne ve bebekte kanamaya meyil
Sara ila癟lar覺
Karbamazepin / Doum defektleri, eer bebee doumdan sonra hemen K vitamini verilmez ise kanamaya meyil
Fenobarbital-fenitoin / Karbamezapin’e benzer etkiler
Trimethadione / D羹羹k riskinde art覺, yar覺k damak, kalp, y羹z, el ve kar覺n organlar覺nda y羹zde 70′e varan oranda sakatl覺k olas覺l覺覺
Valproate / Yar覺k damak, kalp, y羹z, el ve kar覺n organlar覺nda y羹zde 1 oran覺nda sakatl覺k olas覺l覺覺
Antihipertansifler
Anjyiotensin-konverting enzim (ACE) inhibit繹rleri / Gebeliin ge癟 d繹nemlerinde al覺n覺rsa, bebekte b繹brek hasar覺, bebein suyunun azalmas覺, y羹z, eklem ve akcierlerde sakatl覺k riski
Beta-blokerler / Bebekte kalp at覺m覺n覺n yavalamas覺, kan ekeri d羹zeyinin d羹mesi ve gelime gerilii olas覺l覺覺
Thiazid di羹retikler / Bebein kan覺nda oksijen, sodyum, potasyum ve p覺ht覺lama h羹crelerinin azalmas覺, gelimenin yavalamas覺
Kemoterapi (Kanser) 襤la癟lar覺
Aktinomisin, vinblastin, vinkristin / Sadece hayvan deneylerinde g繹zlenen doumsal sakatl覺klar
Busulfan, klorambusil, siklofosfamid, merkaptopurin, methotrexat, vinblastin / Alt 癟ene kemiinin gelimemesi, yar覺k damak, kafa kemiklerinin gelimemesi, omurga sakatl覺klar覺, kulak defektleri, ayak anomalileri, b羹y羹menin yavalamas覺
Ruh h璽lini stabilize eden ila癟lar
Lithium / Kalp anomalileri, kas g羹c羹n羹n d羹mesi, beslenme bozukluu, tiroit bezinin daha az 癟al覺mas覺, su zehirlenmesi
Steroid olmayan antienflamatuarlar
Aspirin / Y羹ksek dozlarda al覺n覺rlarsa, doumun balang覺c覺n覺n gecikmesi, bebein dola覺m sisteminde bozukluklar, sar覺l覺k, nadiren beyin hasar覺, anne ve bebekte doum sonras覺nda kanama riski
Naproxen / Gebeliin ge癟 d繹nemlerinde al覺n覺rlarsa bebein suyunun azalmas覺
A覺zdan kullan覺lan eker hastal覺覺 ila癟lar覺
Klorpropamid, tolbutamid / Yeni doanda ekerin d羹mesi, gebenin eker d羹zeyini kontrol羹n羹n g羹癟lemesi ve Tip 2 eker hastal覺覺 olan kad覺nlarda gebeliin erken d繹neminde kullan覺l覺rsa doumsal sakatl覺klar覺n artma riski
Cinsel hormonlar
Danazol / Gebeliin erken d繹neminde al覺n覺rsa dii bebekte cerrahi d羹zeltmeyi gerektirebilecek kadar erkekleme
Dietilstilbestrol / Bebekte rahim anormallikleri, 璽det d羹zeni sorunlar覺, k覺z 癟ocuklarda vajina kanseri riski art覺覺 ve erkek bebeklerde penis
Sentetik progestinler (doum kontrol haplar覺nda kullan覺lan d羹羹k dozlar hari癟 ) / Danazole benzer etkiler
Cilt ila癟lar覺
Etretinat / Bebekte kalp anomalileri, k羹癟羹k kulaklar, kafada su toplanmas覺
Isotretinoin / Etretinata benzer etkiler, Zek璽 gerilii, d羹羹k riskinde art覺
Tiroit ila癟lar覺
Methimazole / Bebekte az 癟al覺an veya b羹y羹m羹 tiroit bezi, kafa kemii anomalileri
Propiltiyourasil / Bebekte az 癟al覺an veya b羹y羹m羹 tiroit
Radyoaktif iyot / Bebekte tiroit bezi hasar覺, ilk 羹癟 ay覺n sonuna doru kullan覺l覺rsa, bebekte a覺r覺 癟al覺an tiroit bezi ve bezde b羹y羹me
Triioyodotironin / Bebekte a覺r覺 癟al覺an tiroit bezi ve bezde b羹y羹me
Canl覺 vir羹s a覺lar覺
K覺zam覺k癟覺k ve su癟i癟ei a覺lar覺 / Bebein ayn覺 enfeksiyona maruz kalabilmesi
Yeni Zellanda’n覺n bakenti Wellington’da ger癟ekletirilen operasyonla al覺nan t羹m繹r羹n 14 ayl覺k bebei 繹ld羹rebilecei belirtiliyordu.
Dominion Post gazetesinin haberine g繹re, minik Alex Gonzaga ve annesi Elisa yard覺m kurulular覺n覺n destekledii cerrahi operasyon i癟in Dili’den Wellington’a geldi.
Pazar g羹n羹 ger癟ekletirilen 2 saatlik ameliyatta her ey yolunda gitti hayati organlar覺n etraf覺ndan temizlenen t羹m繹rden sonra minik Alex’in hayat覺 kurtuldu.
G羹n羹m羹zde her 100 bebekten yakla覺k biri kalp hastal覺覺yla d羹nyaya geliyor. zellikle de kalbin delik olmas覺 en s覺k g繹r羹len kalp hastal覺klar覺 aras覺nda.
Ancak gelien teknoloji sayesinde art覺k pek 癟ok ciddi doumsal kalp hastal覺覺 anne karn覺nda tespit edilebiliyor. zel tarama y繹ntemleriyle bebein kalbi hamileliin 16-18inci hafta g繹r羹nt羹leniyor, sorunlar tespit ediliyor ve gereken 繹nlemler ge癟 kal覺nmadan al覺n覺yor. Doumsal kalp hastal覺klar覺yla ilgili Anadolu Sal覺k Merkezi Kalp ve Damar Cerrahisi Uzman覺 Prof. Dr. Serta癟 i癟ek bilgi verdi.
Doumsal kalp hastal覺klar覺 ne kadar yayg覺n?
Her 100 gebeden yakla覺k 5inin bebeinde metabolik sorunlar, kas iskelet sisteminde sorunlar, dola覺m sistemi bozukluklar覺 gibi doumsal bozukluklar olabiliyor. Bunlar覺n g繹r羹lme s覺kl覺覺 da giderek art覺yor. Bu art覺覺n nedenini bilmiyoruz. En s覺k g繹r羹len doumsal bozukluklar ise kalp anomalileri ve dola覺m sistemini etkileyen bozukluklar. Her 100 doumdan ortalama 1 tanesinde doumsal kalp hastal覺覺 g繹r羹yoruz.
Bu hastal覺klar anne karn覺nda nas覺l fark ediliyor?
Gelien teknoloji sayesinde anne karn覺nda kalp gelimesini tamamlad覺ktan sonra rahatl覺kla bu hastal覺klar覺n tan覺s覺 konabiliyor. Fetal ekokardiyografi dediimiz y繹ntemle, ses dalgalar覺 vas覺tas覺yla bebein anne rahmindeyken kalp ve dola覺m sistemini deerlendiriyoruz. Hamileliin 16-18 inci haftas覺nda kalpte bir sorun olup olmad覺覺 tespit edilebiliyor. Doumsal kalp hastal覺klar覺 癟ok 癟eitli. Baz覺lar覺 erikin d繹nemine kadar, baz覺lar覺 ise ileri yalara kadar belirti vermeden seyredebiliyor. Baz覺 hastal覺klar ise 癟ok a覺r oluyor. Doar domaz belirti verip, bazen yaamla badaamayacak kadar ciddi olan hastal覺klar var.
Bebeklerde en s覺k hangi kalp hastal覺klar覺na rastl覺yorsunuz?
En s覺k kalpte deliklere rastl覺yoruz. Kalpten 癟覺kan ana damardaki kapak normalde 羹癟 yaprak癟覺kl覺d覺r. Bazen iki yaprak癟覺kl覺 da olabiliyor. Ama bu hastalar 癟ok uzun y覺llar bu durumla ya覺yorlar. Hastal覺k uzun s羹re belirti vermiyor. Bir grup hastal覺k ise kendini morarmayla g繹steriyor. Bebek morar覺yor. Kalpten 癟覺kan ana damarlar覺n ters taraftan 癟覺kmas覺 durumunda morarma oluyor.
Anne karn覺nda ameliyat m羹mk羹n m羹?
Anne karn覺nda yap覺lan ameliyatlar hen羹z gelime aamas覺nda. Ancak anne karn覺ndaki bebein damarlar覺n覺 ya da kapaklar覺n覺 balonla geniletmek ya da 羹st odac覺klar aras覺ndaki balant覺y覺 salamak i癟in kulak癟覺klar aras覺ndaki duvar覺n a癟覺lmas覺 gibi y繹ntemler yava yava anne karn覺nda uygulanmaya baland覺.
Erken tan覺 ciddi bir avantaj
Erken tan覺n覺n ne 繹nemi var peki?
Erken tan覺 癟ok 繹nemli. Anne-babalar b繹ylece durumdan erken haberdar olduklar覺 i癟in aniden k繹t羹 bir s羹rprizle kar覺lamam覺 oluyorlar. Bu bebekleri bazen doar domaz ameliyat etmek gerekiyor. Bu ameliyatlar i癟inse 繹zel eitimli ekipler, ciddi bir altyap覺 ve ileri teknoloji gerekiyor. Erken tan覺 konarsa doum buna g繹re planlanabiliyor; anne-baban覺n uygun hastane se癟me ans覺 oluyor. Tedaviye hemen balanabiliyor. Bu da ciddi bir yaam avantaj覺.
Doumsal kalp hastal覺klar覺n覺n nedenleri ne?
Tam olarak belli deil, ama risk fakt繹rleri var. Bunlar genetik olabiliyor. Ailede doumsal kalp hastal覺覺 varsa 癟ocuklarda da g繹r羹lebiliyor. Diyabetik ya da metabolik hastal覺klar覺 olan annelerin 癟ocuklar覺 risk alt覺nda. Gebelik s覺ras覺nda ge癟irilen viral enfeksiyonlar ve baz覺 kromozom bozukluklar覺 da bebeklerde kalp hastal覺klar覺na yol a癟abiliyor. Son zamanlarda 繹zellikle t羹p bebek y繹ntemiyle d羹nyaya gelmi 癟ocuklarda kalp hastal覺klar覺na rastl覺yoruz. Nedenini a癟覺klayam覺yoruz. Ama son 6 ayda 10a yak覺n bebei ameliyat ettik.
B羹t羹n hamilelerin 癟ocuklar覺n覺n kalbi taran覺yor mu?
Hay覺r. Risk grubunda olanlarda, kad覺n -doum uzman覺n覺n 羹phelendii durumlarda kalp taramas覺 yap覺yoruz.
Doar domaz kalp ameliyat覺 olan bir 癟ocua art覺k yar覺m insan g繹z羹yle bakanlar var.
ok yanl覺. Doumdan sonra ameliyat olan 癟ocuklar覺n y羹zde 90覺ndan fazlas覺 hi癟bir ciddi sorun olmadan, sal覺kl覺 olarak tedavi sonras覺 yaamlar覺n覺 s羹rd羹rebiliyorlar. Ama tabii ki d羹zenli doktor kontrollerine gitmeleri gerekiyor, t覺pk覺 dier insanlar gibi. Ancak yar覺m insan diye bir ey yok. ou zaman 繹m羹r boyu ila癟 kullanmalar覺 da gerekmiyor. Ameliyatlar覺n baar覺 oranlar覺 ise y羹zde 95lerde. ok y羹ksek.
Anne karn覺ndaki bebein kalbi ayr覺nt覺l覺 olarak inceleniyor
G羹n羹m羹zde doumsal kalp hastal覺klar覺 bebek domadan tespit edilebiliyor. Anne karn覺ndaki bir bebein kalbi ayr覺nt覺l覺 olarak taran覺yor; kalbin yap覺s覺, 癟al覺mas覺 ve ritmi detayl覺 olarak inceleniyor.
Bebeklerde 癟ok ciddi kalp hastal覺klar覺 g繹r羹lebiliyor. Amac覺m覺z bunlar覺 erkenden tespit etmek. Mesela kalbin sol taraf覺n覺n gelimesinin eksik kald覺覺 Hipoplastik sol kalp sendromu dediimiz 繹nemli bir hastal覺k var. Bu, erkenden tan覺mak istediimiz en 繹nemli hastal覺klardan biri. Ayr覺ca kalbin i癟indeki kapaklar覺n olumamas覺 ya da kapal覺 durumda olmas覺 da ciddi bir sorun. Kalp boluklar覺n覺n d繹rt odac覺kl覺 deil de 羹癟 odac覺kl覺 ya da iki odac覺kl覺 ekilde olumas覺; kalpten 癟覺kan ana atardamarlar覺n yerlerinin farkl覺 olmas覺 veya bu damarlardan birinin olumamas覺 gibi 癟ok ciddi yaamsal sorun oluturabilecek problemleri ar覺yoruz anne karn覺ndaki bebein kalbinde. Ayr覺ca kalbin fonksiyonlar覺, yani kas覺lmas覺 deerlendirilebiliyor, ritim bozukluklar覺n覺 g繹rebiliyoruz. Kalbin i癟inde yer igal eden kitle ve t羹m繹rleri de tespit edebiliyoruz.
Annede, babada ya da ailenin daha 繹nceki bebeklerinde doumsal kalp hastal覺klar覺 olduunda, diyabet hastas覺 olan annelerin bebeklerinde, anne alkol ya da madde ba覺ml覺s覺 olduunda, gebelik s羹resince bebein kalbinde sorun oluturabilecek ila癟lar覺n kullan覺lmas覺 durumunda, gebeliin ilk 羹癟 ay覺nda k覺zam覺kc覺k gibi viral hastal覺klar覺n ge癟irildii durumlarda ya da kromozom bozukluuna bal覺 birtak覺m hastal覺klar olduunda, ayr覺ca t羹p bebek y繹ntemiyle hamile kalanlar覺n bebeklerinde fetal ekokardiyografik inceleme dediimiz bu ayr覺nt覺l覺 kalp incelemesinin yap覺lmas覺n覺 繹neriyoruz.
Anneyle ilgili bu sebepler d覺覺nda bebekle ilgili baz覺 durumlarda da kalp taramas覺 yap覺yoruz. Bebegin kalbi d覺覺nda bir organ覺nda sorunu varsa, kalpte de sorun olup olmad覺覺na bak覺yoruz. Bebekte bir kromozom bozukluu tespit edildiinde ya da 羹phelenildiinde, Hidrops dediimiz bebein v羹cut boluklar覺nda s覺v覺 toplanmas覺 durumunda , bebein kalp at覺 h覺z覺n覺n anormal olmas覺 durumunda ya da ritm d羹zenli olmad覺覺nda, bebegin ilk 3 ay覺n sonunda yap覺lan ense kal覺nl覺覺 繹l癟羹m羹n羹n normalden kal覺n bulunduu durumlarda ve 癟oul gebelik s繹z konusu olduunda detayl覺 kalp incelemesi yap覺yoruz.
Y繹netmen Mustafa Alt覺oklar ile oyuncu sevgilisi Nehir Erdoan, tekrar bar覺t覺. Bir s羹re 繹nce ayr覺lma karar覺 alan sevgililer Bebekte bir mek璽ndan ele ele 癟覺karken g繹r羹nt羹lendi. Ayr覺l覺a uzun s羹re dayanamayan ikiliden Alt覺oklar, gazetecilerin 覺srarl覺 sorular覺 kar覺s覺nda ilgin癟 a癟覺klamalarda bulundu. nl羹 y繹netmen, Biz hi癟 ayr覺lmad覺k ki! Bu ayr覺l覺k haberleri sadece medyada 癟覺kan haberler diye konutu.
Akam
www.lisem.net
ABDde yap覺lan bir arat覺rma, havas覺z bir bebek odas覺na yerletirilen vantilat繹r羹n ani bebek 繹l羹mleri riskini azaltabileceini ortaya koydu. Arat覺rma i癟in bebekleri ani bebek 繹l羹m羹 sendromu y羹z羹nden 繹len 185 anne ve rastgele se癟ilmi bebek sahibi 312 anneden bilgi toplayan Dr. Kimberly Coleman-Phox, odas覺nda vantilat繹r bulunan bebeklerdeki beik 繹l羹mleri riskinin, vantilat繹rs羹z odada uyuyan bebeklere nazaran y羹zde 72 daha azald覺覺n覺 tespit etti.
Archives of Pediatrics and Adolescent Medicine dergisinde yay覺nlanan arat覺rmada, yeterince havaland覺r覺lmayan odada kalan bebein burnunda ve az覺n覺n etraf覺nda daha kolay karbondioksit toplanabileceine dikkat 癟ekildi.
Kayanak:Akam
Bebeklerin doduklar覺 andan itibaren g羹癟l羹 bir ritm duygusuna sahip olduklar覺 belirtildi.
Macar bilim adamlar覺n覺n 1-2 g羹nl羹k 100′羹n 羹zerinde bebek 羹zerinde yapt覺klar覺 arat覺rmada, uyurken bebeklere m羹zik dinletildi ve bu esnada beyin faaliyetleri incelendi.
Arat覺rmac覺lar, bebeklerin beyinlerinin tempo, ton ve melodideki deiimleri hesaplad覺klar覺n覺 belirlendi. rnein, bir ritmdeki bir vuru eksik 癟al覺n覺rsa bebein beyni bu deiimi alg覺l覺yor. Bunun yan覺 s覺ra kad覺n ve erkek sesleri aras覺ndakine benzer bir perde deiimi de bebein beyninde reaksiyona yol a癟覺yor.
Macar Bilimler Akademisi’nin 癟al覺mas覺, beynin m羹zii ve dier sesleri alg覺lay覺覺 羹zerine yap覺lan 3 y覺ll覺k bir Avrupa projesinin par癟as覺.
Projenin koordinat繹rl羹羹n羹 yapan Plymouth 羹niversitesinden Dr. Susan Denham, “Burada en 繹nemlisi bekli de bebeklerin beyinlerinin vurular, perdeler ve basit melodik kal覺plar覺 kaydetmesi deil, ayn覺 zamanda bunu az ya da 癟ok otomatik olarak yapmas覺” dedi.
Bilim adamlar覺, bebeklerin konuma ve y羹r羹meleri zaman al覺rken doutan ritm duygusuna sahip olmalar覺ndan hareketle, 癟ok erken yalarda bebeklere m羹zik dinletmenin m羹zik yeteneklerinin gelimesinin yan覺 s覺ra konumay覺 繹renmelerine de yard覺mc覺 olaca覺n覺 belirttiler.
Dr. Denham, m羹ziin konuman覺n ritm ve mahiyetini yans覺tt覺覺n覺 belirterek, “Eer m羹zik dinliyorsan覺z, muhtemelen konuma ritmine de daha hassas olursunuz” dedi.
Kaynak:A.A
N羹khet Duru’ya, Kanalt羹rk’teki ilk yay覺n g羹n羹nde 1001 adet g羹l羹 kimin g繹nderdii belli oldu.
Duru 繹nceki gece, kendinden ya癟a k羹癟羹k eski sevgilisi Turgay Dilek’le Bebek’te dondurma yerken objektiflere yakaland覺. Sanat癟覺, darg覺n olduklar覺 Dilek’in g繹nl羹n羹 almak i癟in g羹lleri g繹nderdii