T羹rkiye Elektrik 襤letim Anonim irketi (TE襤A) taraf覺ndan haz覺rlanan 2008-2017 d繹nemi 10 y覺ll覺k elektrik arz-talep projeksiyonuna g繹re, bu y覺l planlanan 211 bin 470 Gigawattsaat (GWh) elektrik 羹retiminin y羹zde 49,5′i doalgaz ile ger癟ekletirilecek.
Enerji Piyasas覺 D羹zenleme Kurumu (EPDK), TE襤A taraf覺ndan piyasa kat覺l覺mc覺lar覺na yol g繹stermek amac覺yla haz覺rlanan ve 2008-2017 y覺llar覺n覺 kapsayan, 10 y覺ll覺k retim Kapasite Projeksiyonunu onaylad覺.
TE襤A projeksiyonda, mevcut, inas覺 devam eden ve EPDK taraf覺ndan Ocak 2008 tarihi itibariyle lisans verilmi t羹zel kiilere ait, 2008-2017 y覺llar覺 aras覺nda tamamlanaca覺 繹ng繹r羹len ina halindeki projelerin, bu periyottaki 羹retim kapasiteleri ve g羹癟leri dikkate al覺narak, 2 talep serisine g繹re arz-talep dengelerini g羹癟 ve enerji olarak hesaplad覺.
Projeksiyona g繹re, bu sene 羹retilmesi planlanan 211 bin 470 GWh’lik elektriin y羹zde 49,5′i doalgaz, y羹zde 18,2’si linyit, y羹zde 1,30′u ta k繹m羹r羹 ve asfaltit, y羹zde 5,5′i ithal k繹m羹r, y羹zde 0,12’si jeotermal, y羹zde 6,1′i fuel oil, y羹zde 0,35′i motorin, y羹zde 17,5′i hidrolik, y羹zde 0,48′i r羹zgardan 羹retilmesi planlan覺yor.
Ne kadar elektrik 羹retilecek?
Projeksiyona g繹re, T羹rkiye’de elektrik enerjisi talebi y覺lda ortalama y羹zde 8 artacak. 襤letmede, ina halinde ve lisans alm覺, 繹ng繹r羹len tarihlerde devreye girmesi planlanan santraller ile 2009 y覺l覺nda 216 bin 108 GWh, 2010 y覺l覺nda 220 bin 962 GWh, 2011 y覺l覺nda 228 bin 331 GWh, 2012 y覺l覺nda 254 bin 120 GWh, 2013 y覺l覺nda 258 bin 872 GWh, 2014 y覺l覺nda 261 bin 185 GWh, 2015 y覺l覺nda 262 bin 368 GWh, 2016 y覺l覺nda 263 bin 488 GWh, 2017 y覺l覺nda ise 259 bin 39 GWh elektrik 羹retilmesi planlan覺yor.
Planlanan elektrik 羹retimin ise 2009 y覺l覺nda y羹zde 48,80′inin, 2010 y覺l覺nda 49,10′unun, 2011 y覺l覺nda y羹zde 46,49′unun, 2012 y覺l覺nda y羹zde 44,69′unun, 2013 y覺l覺nda y羹zde 43,21′inin, 2014 y覺l覺nda y羹zde 42,91′inin, 2015 y覺l覺nda y羹zde 42,77’sinin, 2016 y覺l覺nda y羹zde 43,03′羹n羹n, 2017 y覺l覺nda ise y羹zde 42,47’sinin doalgaz yoluyla 羹retilmesi planlan覺yor.
Arz-talep dengesi 2009′dan itibaren s覺k覺nt覺l覺
Projeksiyona g繹re, ge癟en y覺l覺n sonunda iletmede olan 羹retim tesislerinden oluan mevcut elektrik enerjisi 羹retim sisteminde, 12 bin 817 MW lisans alm覺 projeler, 4 bin 319 MW de ina halindeki projeler olmak 羹zere toplam 17 bin 136 MW’l覺k yeni 羹retim tesislerinin ilave edilmesi ile proje 羹retim kapasitesine g繹re 2014 y覺l覺ndan, g羹venilir 羹retim kapasitelerine g繹re ise 2009 y覺l覺ndan itibaren 繹ng繹r羹len elektrik enerjisi talebi kar覺layamayacak.
Lisans alm覺 projelerin 8 bin 599 MW’l覺k k覺sm覺n覺n bu d繹nemde iletmeye girmesi halinde ise mevcut sisteme toplam 12 bin 917 MW’l覺k yeni 羹retim tesislerinin ilave edilmesi ile; proje 羹retim kapasitelerinde 2013 y覺l覺nda, g羹venilir 羹retim kapasitelerine g繹re 2009 y覺l覺ndan itibaren 繹ng繹r羹len elektrik enerjisi talebinin kar覺lanamayaca覺 hesapland覺.
Yaln覺zca iletmede olan santrallar g繹z 繹n羹ne al覺nd覺覺nda T羹rkiye kurulu g羹癟 yedei bu y覺ldan itibaren y羹zde 25,7′den balayarak s羹rekli azalacak ve 2011 y覺l覺nda toplam kurulu g羹癟 puant g羹癟 talebinin alt覺nda kalacak ve yedek -0,4 ile negatif deerlere ulaacak. 2017 y覺l覺nda y覺l覺nda ise arz-talep aras覺ndaki negatif deer -35,4′e kadar d羹ecek.
襤letmede ve ina halinde olan santrallar g繹z 繹n羹ne al覺nd覺覺nda T羹rkiye kurulu g羹癟 yedei bu y覺l y羹zde 27,4′den balay覺p, 2011 y覺l覺nda y羹zde 3,8′e kadar d羹ecek ve 2012 y覺l覺nda -1,6′ya, 2017 y覺l覺nda ise -28,6′ya kadar d羹ecek.
Kamu santralleri tam kapasite kullan覺lm覺yor
Projeksiyonun 繹neriler b繹l羹m羹nde arz ve talep ba baa olmadan 繹nce 羹retim sisteminin yedekli olarak iletilmesi i癟in yat覺r覺m tesislerinin inaat s羹releri de g繹z 繹n羹ne al覺narak gerekli 繹nlemlerin salanmas覺 gerektii bildirildi.
Birincil kaynak da覺t覺l覺m覺nda, ilave yeni kapasite miktar覺n覺n termik santrallarla younlamas覺 ile sisteme ilave edilecek kapasite miktar覺n覺n azald覺覺, hidrolik ve r羹zgar santral覺n覺n younlamas覺 ile ise sisteme ilave edilecek kapasite miktar覺n覺n artt覺覺 ifade edilen projeksiyonda, “sisteme ilave edilecek yeni kapasite miktar覺 hususunda bir karar ve politika belirlenirken bu 繹zelliin dikkate al覺nmas覺 g繹z ard覺 edilmemelidir” denildi.
T羹rkiye elektrik sisteminde sat覺n alma garantisi bulunan Yap-襤let-Devret, 襤letme Hakk覺 Devri ve Yap-襤let modeli kapsam覺ndaki kapasitelerin neredeyse tam verimli olarak kullan覺ld覺覺, buna kar覺n kamu santrallerine ait kapasitenin bir k覺sm覺n覺n kullan覺lmad覺覺na dikkat 癟ekilen projeksiyonda, 繹yle denildi:
“zellikle 1990′l覺 y覺llar覺n sonlar覺ndan itibaren 繹zel sekt繹re ait kurulu g羹c羹n artm覺 olmas覺, bu kurulu g羹c羹n b羹y羹k k覺sm覺n覺n termik olmas覺 ve 羹retimlerine sat覺n alma garantisi verilmi olmas覺 kamu santrallar覺n覺n talebe bal覺 olarak ihtiya癟 duyulmad覺覺 zamanlarda k覺s覺tl覺 癟al覺t覺r覺lmas覺 sonucunu ortaya 癟覺kartm覺t覺r.
Bilindii 羹zere elektrik enerjisi ihtiya癟 duyulduu anda 羹retilir. Doal olarak 羹retim kapasitesi talepten y羹ksek olduu zaman fazla olan kurulu kapasite kullan覺lmayacakt覺r. B羹t羹n santrallar覺n eit koullarda olduu durumda elektrik enerjisi 羹retimine maliyeti d羹羹k olan santralden balan覺p y羹ksek olana doru s覺ra ile 羹retim yapt覺r覺lmas覺 en doal yoldur. Ancak belirli bir kapasite imtiyazl覺 haklara veya 羹retim 繹nceliine sahipse maliyete bak覺lmadan 繹ncelikle 羹retim yapt覺r覺lmal覺d覺r.”
Tasarrufun 繹nemi
Projeksiyonda, elektrik enerjisinin kullan覺lma alanlar覺n覺n konut, sanayi, ulat覺rma, tar覺m ve cadde-sokak ayd覺nlatmas覺 gibi ana sekt繹rler olarak grupland覺r覺ld覺覺na dikkat 癟ekilerek, elektrik enerjisinin kullan覺lmas覺nda verimliliin art覺r覺lmas覺 ve olas覺 tasarruf olanaklar覺n覺n deerlendirilmesinin g羹n ge癟tik癟e 繹nem kazand覺覺 kaydedildi.
Her sekt繹r羹n kendi 繹zelliklerine g繹re verimli kullan覺lma ve tasarruf yapma olanaklar覺 bulunduuna iaret edilen projeksiyonda, “Verimlilik art覺覺 salamak ve tasarruf ger癟ekletirmek i癟in baz覺 sekt繹rlerde ek yat覺r覺mlar ve giderler gerekmekteyken baz覺 kullan覺m alanlar覺nda hi癟bir yat覺r覺ma ihtiya癟 duymadan veya 癟ok az giderler ile bu uygulamalar hayata ge癟irilebilir” denildi.
Konutlarda ve i yerlerinde ayd覺nlatma ama癟l覺 kullan覺lan elektrik enerjisinden 癟ok kolay yollarla ve yat覺r覺m ihtiyac覺 olmaks覺z覺n tasarruf yapma olana覺 bulunduu ifade edilin projeksiyonda, konuyla ilgili u 繹nerilerde bulunuldu:
“Konut ayd覺nlatmas覺nda effaf akkor ampuller yerine CFL kullan覺lmas覺 ile 2006 y覺l覺nda toplam 6 bin 893,2 milyon kilovat saat (kWh) olarak hesaplanan konut ayd覺nlatmas覺 i癟in t羹ketilen elektrik enerjisi miktar覺n覺n y羹zde 80 oran覺na kar覺l覺k gelen 5 bin 514,6 milyon kWh miktar覺n覺n tasarruf edilebilir olduu hesaplanm覺t覺r. Bu miktar yakla覺k olarak 1000 MW kapasitede bir yat覺r覺m tasarrufuna kar覺l覺k gelmektedir. Tasarruf edilen bu miktar覺n T羹rkiye toplam elektrik t羹ketiminin yakla覺k y羹zde 4′羹 olduu d羹羹n羹ld羹羹nde bu uygulaman覺n 繹nemi daha iyi anla覺labilecektir.”