Gebelik s覺ras覺nda kullan覺lan baz覺 ila癟lar覺n hem anne hem de bebek i癟in ciddi riskleri var. yle ki, bu durum bazen hekim taraf覺ndan gebeliin sonland覺r覺lmas覺n覺 bile gerektirebiliyor. Hekim taraf覺ndan istenmeyen gebelikler, Antalya’da d羹zenlenen 10. Ulusal 襤癟 Hastal覺klar覺 Kongresi’nin en 繹nemli konu bal覺klar覺ndand覺. Anne ve bebek a癟覺s覺ndan risk ta覺d覺覺 i癟in hekimler taraf覺ndan “istenmeyen gebelik”leri i癟 hastal覺klar覺 ve jinekoloji uzmanlar覺na sorduk.
Bir Alman ila癟 firmas覺, antibiyotik 羹zerinde yapt覺覺 arat覺rmalar sonucu 1950′lerde “talidomid” maddesini buldu. Y羹ksek doz “talidomid”e maruz b覺rak覺lan hayvanlar 羹zerinde yapt覺覺 testlerle ilac覺n zarars覺z olduunu, 繹nemli bir yan etkisinin olmad覺覺n覺 duyurdu.
Amerikan G覺da ve 襤la癟 Dairesi’nden de (FDA) onay ald覺. G羹癟l羹 bir sakinletirici olarak pazarlanan ila癟, Bat覺 Almanya’daki doktorlar taraf覺ndan uykusuzluk ve sabah bulant覺s覺 ik璽yetiyle gelen gebelere de verilmeye baland覺. Giderek d羹nya geneline yay覺lan ila癟lar, pek 癟ok marka ad覺 alt覺nda piyasaya s羹r羹ld羹. 襤lac覺 kullanan gebeler; uykuya eilim, halsizlik, kab覺zl覺k, deride k覺zar覺kl覺k, ba ve mide ar覺s覺, el ve ayakta uyuma, ba d繹nmesi, sinirlilik, titreme, kulak 癟覺nlamas覺, depresyon gibi yan etkilerden s繹z etmeye balad覺. Ve bir y覺l i癟inde bu ilac覺 kullanan anneler, 癟ok say覺da doumsal anomalili bebek d羹nyaya getirmeye balad覺.
En yayg覺n olan覺 normalden k覺sa, “malforme” diye tan覺mlanan bi癟im kusuru, y羹zge癟 benzeri kol ve bacaklarla kendini g繹steren “fakomeli’ydi. Hatta bu anomaliyle d羹nyaya gelen 癟ocuklara “y羹zge癟li bebekler” denmeye baland覺. Dier doumsal bozukluklar ise; geliimini tamamlayamam覺 parmaklar, sa覺rl覺k, k繹rl羹k, yar覺k damak ve kalpte, sinirlerde, cinsel organda, b繹breklerde, sindirim sisteminde bozukluk eklinde a癟覺a 癟覺k覺yordu.
Baz覺 anneler sadece bir tablet talidomid alm覺t覺 ama 繹zellikle gebeliin en kritik noktas覺 olan ilk 羹癟 ayda al覺nan tek dozun bile bebek 羹zerinde 癟ok ciddi yan etkilerinin olabilecei sonra anla覺ld覺. Talidomid t羹m d羹nyada piyasadan 癟ekildi. Fakat 癟ok ge癟 al覺nm覺 bir karard覺 bu. D羹nya 羹zerinde 46 羹lkede 10 binin 羹zerinde bebek, ilac覺n yan etkisiyle sakat dodu, yakla覺k yar覺s覺 erikin bir birey olamadan yaama veda etti. Yaananlar, d羹nya t覺p tarihine “talidomid facias覺” olarak ge癟ti.
Gebelik s覺ras覺nda kullan覺lan baz覺 ila癟lar覺n hem anne hem de bebek i癟in ciddi riskleri var. yle ki, bu durum bazen hekim taraf覺ndan gebeliin sonland覺r覺lmas覺n覺 bile gerektirebiliyor. Hekim taraf覺ndan istenmeyen gebelikler, Antalya’da d羹zenlenen 10. Ulusal 襤癟 Hastal覺klar覺 Kongresi’nin de en 繹nemli konu bal覺klar覺ndand覺. Biz de konuyu uzmanlarla g繹r羹erek gebelii risk grubuna sokan ila癟lar覺 繹rendik.
X grubu ila癟lar asla kullan覺lmamal覺
Hamilelik d繹neminde ila癟 kullan覺m覺 bir hayli yayg覺n. Zeynep Kamil Kad覺n ve ocuk Hastal覺klar覺 Eitim ve Arat覺rma Hastanesi’nden Op. Dr. etin am, gebelerin y羹zde 90′覺n覺n hamilelik s羹resince re癟eteli veya re癟etesiz ila癟 kulland覺覺n覺 s繹yl羹yor. “Bir k覺sm覺 hekim takibinde gerekli olduu i癟in, bir k覺sm覺 kiinin, 繹zellikle gebe olduunu bilmedii bir zaman s羹resince kulland覺覺 ar覺 kesici, ate d羹羹r羹c羹 ve benzeri ila癟lar. Bir hekim, gebeliini tespit ettii bir kad覺nda her t羹rl羹 ila癟 ve benzeri kullan覺m覺n覺 sormak zorunda. Bu tip ila癟lardan 癟ok 繹nemli bir k覺sm覺n覺n gebelii ve/veya bebei k繹t羹 y繹nde etkilemedii bilinmekle beraber, ciddi tehlikeleri olabilecei de ak覺ldan 癟覺kar覺lmamal覺.”
Gebelikte ila癟 al覺m覺 sorgulan覺rken ila癟 kavram覺na da a癟覺kl覺k getirilmesi gerektiini s繹yleyen Op. Dr. etin am, doal g覺dalar d覺覺ndaki her t羹rl羹 madde t羹ketiminin bu gruba girdiini belirtiyor: “Baz覺 doal g覺dalar覺n a覺r覺 t羹ketiminde istenmeyen etkiler ortaya 癟覺kabilir. 襤lac覺 sadece fabrikada 羹retilen, paketlenen ve eczanelerde sat覺lan bir 羹r羹n olarak d羹羹nmemek laz覺m. Birtak覺m a覺lar bile gebelikte istenmeyen sonu癟lara yol a癟abilir.”
T羹rkiye’de k羹癟羹k ya da b羹y羹k anomalili doum oran覺 y羹zde 3. Bunun y羹zde 70′inin nedeni belli deil ama 襤stanbul T覺p Fak羹ltesi 襤癟 Hastal覺klar覺 Anabilim Dal覺 Bakan覺 Prof. Dr. Kerim G羹ler y羹zde 1-2’sinin tek sorumlusunun ila癟lar olduunu s繹yl羹yor.
“襤lac覺n dozu, al覺n覺 yolu, metabolizmas覺 ve ila癟lar覺n annenin gebeliinin hangi d繹neminde kullan覺ld覺覺, yapaca覺 zararlar a癟覺s覺ndan 癟ok 繹nemli. Hekimler taraf覺ndan 癟ok iyi bilinmesi, ilac覺 kullanan gebenin ayd覺nlat覺lmas覺, gerekirse gebelie son verilmesi gerek.”
Gebelik s覺ras覺nda kullan覺lan ila癟lar, ta覺d覺klar覺 risklere g繹re kategorilere ayr覺l覺yor. A kategorisinde vitaminler var mesela. Hem insan hem de havyan deneylerinde zarar vermedii kan覺tland覺覺 i癟in rahatl覺kla kullan覺labilir.
B kategorisinde, hayvanlar 羹zerinde risk tespit edilmeyen ama insan 羹zerinde deneyi olmayan penisilin grubu antibiyotikler bulunuyor. Bu ila癟lar da g羹venliye yak覺n ekilde kullan覺labilir. Elbette hekim kontrol羹nde. C kategorisinde ise biraz daha risk ta覺maya balayan, hayvan deneylerinde risk g繹zlenen ila癟lar yer al覺yor. Prof. Dr. Kerim G羹ler’e g繹re bu ila癟lar覺n yaamsal k璽r-zarar hesab覺 yap覺larak kullan覺lmas覺 gerek. “Annenin hayat覺 ciddi tehlike arz ediyorsa, o anki hastal覺覺 tedavi edilmedii taktirde zarar g繹recekse kullan覺labilir ancak” diyor. D grubunda da yine risk yapaca覺 kan覺tlanan baz覺 ila癟lar var.
Ve X grubuYani gebelikte asla kullan覺lmamas覺 gereken ila癟lar. Veya kullan覺ld覺覺 d繹nemde asla gebe kal覺nmamas覺 gereken. Genellikle imm羹n spesif denen baz覺 romatizmal hastal覺klarda, kanser hastal覺klar覺nda veya imm羹n sistemi bask覺layan, kronik hastal覺klara maruz kalan hastalar覺n bu ila癟lar覺 kullan覺rken fark覺nda olmadan gebe kalmas覺 durumunda, 繹zellikle gebeliin ilk 70 g羹n羹nde (organlar覺n gelime d繹nemi) kulland覺ysa mutlaka gebeliin sona erdirilmesi gerekiyor.
Kronik hastal覺klarda kullan覺lan ila癟lar
Diyelim ki kronik bir hastal覺覺n覺z var, rutin ila癟 kullan覺yorsunuz ve gebe kalmak istiyorsunuz. Gebe kalmak i癟in hekiminizin onay vermesi gerekiyor. Zira hekim kontrol羹nde, hastal覺覺n en hafif seyrettii d繹nemde ila癟lar覺n kesilip 繹yle gebe kal覺nmas覺 gerek.
Ya gebeliiniz planl覺 deilse? Kronik hastal覺覺n覺z i癟in ila癟 kullan覺rken fark覺na varmadan gebe kal覺rsan覺z? Prof. Dr. Kerim G羹ler, fark覺na varmadan gebe kalma oran覺n覺n T羹rkiye’de 癟ok fazla olduunu ve ciddi risk ta覺d覺覺n覺 s繹yl羹yor: “Hasta bu ila癟lar覺 almaya devam ediyorsa fetus a癟覺s覺ndan b羹y羹k zararlar覺 var. Bir de baz覺 grup gebelikler var ki, annenin bir hastal覺覺 var, hamile kald覺覺 anda hastal覺k ilerliyor. Bu da b羹y羹k sorun. Hekimler taraf覺ndan uyar覺l覺yor ama bu t羹r gebeleri de 癟ok s覺k g繹r羹yoruz.”
Her t羹rl羹 hastal覺k gebelie elik edebilir, gebelikten 繹nce veya ilk defa gebelikte de ortaya 癟覺kabilir. Op. Dr. etin am, jinekoloun mutlaka, hastal覺覺n uzman覺 hekimle ibirlii i癟inde gebeyi ortak takip etmesi gerektiini s繹yl羹yor. “Uzman覺n, gebeliin hastal覺覺n seyrini ne derecede etkileyebileceinde tecr羹be sahibi olmas覺 gerekir. 襤birlii i癟inde yap覺lan bir takipte gebelik sonu癟lar覺 olduk癟a y羹z g羹ld羹r羹c羹 oluyor.”
Gebelikte en 繹nemli hastal覺k grubunu guatr sorunlar覺 oluturuyor. Mesela hipotiroidi. Tiroit bezinin az 癟al覺mas覺 durumunda hamile kal覺nd覺覺nda 癟ocuk tiroit hormonlar覺ndan yoksun douyor. Bu da gelime gerilii, zek璽 faaliyetlerinde d羹羹kl羹k anlam覺na geliyor. “Hipotiroidi hastalar覺 hamile kalamaz m覺 peki?” sorumuza “Hekim taraf覺ndan ilac覺n dozu art覺r覺larak hamile kal覺nmas覺na izin verilebilir” yan覺t覺n覺 al覺yoruz.
Bir de gizli hipotiroidi hastalar覺 var. Hastal覺覺n覺 bilmeden hamile kalanlar yani. Prof. Dr. Kerim G羹ler, bunlar覺n da say覺s覺n覺n 癟ok olduunu belirtiyor. “Annenin hormonlar覺 az, plasenta yoluyla 癟ocua ge癟en hormonlar da Doutan guatr覺 az 癟al覺an 癟ocuun ba覺 b羹y羹k olur, zek璽 fonksiyonlar覺 ilerleyen zamanlarda d羹ebilir.” Tiroit bezinin az 癟al覺mas覺 gibi 癟ok 癟al覺mas覺 da (hipertiroidi) sorun gebelikte. Tiroit bezinin yavalat覺lmas覺n覺 salayacak ila癟lar覺n belirli d繹nemlerde hekim taraf覺ndan uygun artlarda kullan覺lmas覺, anneyi normal d羹zeye 癟ekerek 癟ocuun sal覺kl覺 domas覺n覺 sal覺yor.
Gebelikteki dier risk fakt繹r羹 ise diyabet. Anne hamile kald覺覺 zaman plasentadan salg覺lanan baz覺 hormonlar ins羹line, yani kan ekerini d羹羹ren hormona kar覺t y繹nde etki g繹steriyor. Bu nedenle diyabeti yokken hamilelik d繹neminde diyabeti 癟覺kan hastalar olabiliyor.
Diyabetli bir hastan覺n hamile kalmas覺nda ise tedavide ins羹lin ihtiyac覺n覺 artt覺ran baz覺 tablolar ortaya 癟覺kabilir ve hastal覺k ilerleyebilir. Bunun fark覺na tedavide var覺lmas覺, annenin ins羹lin dozunun ayarlanmas覺 gerek. Anne normal kan ekeriyle douma giderse herhangi bir sorun yaanmayaca覺n覺 s繹yl羹yor uzmanlar.
B繹brek hastalar覺n覺n hamile kalmas覺 durumunda veya hamilelik d繹neminde ortaya 癟覺kan b繹brek hastal覺覺 da 癟ok 繹nemli. B繹brek fonksiyonlar覺 癟ok bozuk hastalar覺n zaten hamile kalamayaca覺n覺 s繹yleyen Prof. Dr. Kerim G羹ler, kalsa bile 癟ocuun geliemeyeceini belirtiyor.
“Ancak” diyor, “Kreatin deeri dediimiz b繹brek fonksiyonlar覺 3′羹n alt覺nda olanlar, hafif derecede b繹brek yetmezlii olanlar, hamile kalabilir. ok yak覺ndan takip edilirse rahatl覺kla doum yapabilir.” Ya takip edilmezse? Yan覺t; tansiyon y羹kseklii, bacaklarda 繹dem ve idrarda protein kayb覺 bulgular覺 ilerleyerek, annenin erken kas覺lmalar覺na ve 癟ocuun da strese girmesine yol a癟arak hem annenin hem 癟ocuun hayat覺n覺 tehlikeye sokuyor. Hastalar覺n bilhassa gebeliin sonlar覺na doru 癟ok yak覺ndan takip edilmeleri gerekiyor. Ayaklarda ime, tansiyonda y羹kselme olduu anda mutlaka hekimlerine bavurmal覺lar. Kontrol alt覺na al覺nam覺yorsa, bebek doacak kiloya ulat覺覺 anda gebelie son verilmesi gerektiini s繹yl羹yor Prof. Dr. Kerim G羹ler. “Gebelie son verilmedii takdirde anne, hipertansiyona bal覺 bir癟ok hastal覺a maruz kalabilir. Beynin kanlanmas覺 bozulabilir. Ki, mortalitesi (anne 繹l羹m羹) 癟ok y羹ksektir.”
Romatoit artrit ve lupus gibi romatolojik hastal覺klar da her aamada ila癟 almay覺 gerektiriyor. Al覺nan ila癟lar覺n fetusa etkisi ka癟覺n覺lmaz. zellikle hamileliin 70′inci g羹n羹ne kadar olan fazda b羹y羹k anomalilere, derin kalbe, b繹breklerin olmamas覺na sebep olabilir. Bu hastalar覺n, hastal覺覺n hafif seyrettii d繹nemde hamile kalmas覺na m羹saade ediliyor. 襤la癟 alternatifleri 癟ok fazla olduu i癟in B kategorisindeki ila癟lara ge癟ilip, klinik bulgular覺 azaltarak normal doum yapmas覺na olanak salanabiliyor.
Gebelikte 繹nemli olan bir hastal覺k da kalp hastal覺覺. zellikle kapak hastal覺klar覺 denen veya d覺ar覺dan tak覺lan takma kapa覺 olan hastalar i癟in doum b羹y羹k bir y羹k. Kalp yetmezlii olan kalbin kas覺lma g羹c羹 y羹zde 40′lardayken gebe kal覺nan durumlarda kalp yetmezlii bulgular覺 癟ok ilerledii i癟in hekimler bu durumda hamilelie izin vermiyor. Gebe kal覺nm覺sa da bebei erken d繹nemde, anneye zarar gelmeden almak gerekiyor.
Bu hastalar hamile kald覺klar覺nda, kan覺 suland覺ran, kapaklarda damarlar覺n t覺kanmamas覺 i癟in kullan覺lan ila癟lar, doacak bebek i癟in risk tekil ediyor. Gebelie son verilmedii takdirde annenin hastal覺覺 ilerleyebilir, 癟ocuun gelimesi bozulabilir ve 癟ok b羹y羹k oranda anne hayat覺n覺 kaybedebilir.
Ve karacier hastalar覺Prof. Dr. Kerim G羹ler’e g繹re, gebelik karacier i癟in de y羹k. “Daha 繹nceden karacier rahats覺zl覺覺 olmayan hasta, hamilelik s覺ras覺nda gebelik yalanmas覺 denen ciddi bir tabloyla kar覺 kar覺ya kalabilir. Help sendromu denen karacier enzimlerinin y覺k覺lmas覺 ciddi bir tablodur. Karacier yetersizlie girer, enzimleri y羹kselir, kanda kanamay覺 durduran kanama fakt繹rleri d羹er ve hasta kanamalarla kaybedilir. Gebelikte en 癟ok korktuumuz durumdur. Mutlaka youn bak覺m artlar覺nda atlatmas覺 gerekir o durumu.”
B羹t羹n bu risklerle kar覺lamamak i癟in yap覺lacak olan a癟覺k; hamilelik 繹ncesinde gereken kontrolleri yapt覺rmak, hamilelik 繹ncesinde ve sonras覺nda doktor takibinde bulunmak.
GEBELER襤N ASLA KULLANMAMASI GEREKEN 襤LALAR
Gebelik s覺ras覺nda kullan覺lan baz覺 ila癟lar覺n hem anne hem de bebek i癟in ciddi riskleri var. yle ki, bu durum bazen hekim taraf覺ndan gebeliin sonland覺r覺lmas覺n覺 bile gerektirebiliyor.
Gebelikte Asla Kullan覺lmamas覺 Gereken 襤la癟lar (etken Maddeleri)
ACE inhibit繹rleri ve ARB’ler (Hipertansiyon tedavisinde)
- Alkol kullan覺m覺 (Fetal alkol sendromu)
- Talidomid
- Radyoaktif iyot (Tiroit fonksiyon testlerinde)
- CT (Bilgisayarl覺 tomografi) 癟ekilmesi
- Radyasyon (Y羹ksek doz)
- Diazepam (Anksiyete ilac覺) / Gebeliin ge癟 d繹neminde kullan覺l覺rsa, bebekte yorgunluk, a覺r覺 tepki, titreme ve artan yeni doan refleksleri g繹r羹l羹r
Antibiyotikler
Kloramfenikol / Gri bebek sendromu, 繹zel bir enzim eksiklii olan gebe veya kad覺nlarda alyuvarlar覺n par癟alanmas覺 ile 繹nemli derecede kans覺zl覺k
Flororkinolonlar / Eklem anormallikleri olas覺l覺覺 (sadece hayvan deneylerinde izlenmitir)
Kanamisin, streptomisin / Sa覺rl覺a yol a癟abilecek kulak anomalileri
Nitrofurantoin / zel bir enzim eksiklii olan gebe veya kad覺nlarda alyuvarlar覺n par癟alanmas覺 ile 繹nemli derecede kans覺zl覺k
Sulfonamidler, trimethoprim, sulfamethoxazole / Gebeliin ge癟 d繹nemlerinde kullan覺l覺rlarsa sar覺l覺k ve beyin hasar覺 olas覺l覺覺, zel bir enzim eksiklii olan gebe veya kad覺nlarda alyuvarlar覺n par癟alanmas覺 ile 繹nemli derecede kans覺zl覺k
Tetrasiklin / Kemik b羹y羹mesinin yavalamas覺, dilerde kal覺c覺 sar覺 lekeler, bebeklerde di 癟羹r羹klerine yatk覺nl覺k, nadiren gebede karacier yetmezlii
P覺ht覺lamay覺 engelleyen ila癟lar
Heparin / Uzun s羹re kullan覺l覺rsa, annede kemik erimesi ve p覺ht覺lamay覺 salayan kan h羹crelerinin azalmas覺
Warfarin / Doum defektleri, anne ve bebekte kanamaya meyil
Sara ila癟lar覺
Karbamazepin / Doum defektleri, eer bebee doumdan sonra hemen K vitamini verilmez ise kanamaya meyil
Fenobarbital-fenitoin / Karbamezapin’e benzer etkiler
Trimethadione / D羹羹k riskinde art覺, yar覺k damak, kalp, y羹z, el ve kar覺n organlar覺nda y羹zde 70′e varan oranda sakatl覺k olas覺l覺覺
Valproate / Yar覺k damak, kalp, y羹z, el ve kar覺n organlar覺nda y羹zde 1 oran覺nda sakatl覺k olas覺l覺覺
Antihipertansifler
Anjyiotensin-konverting enzim (ACE) inhibit繹rleri / Gebeliin ge癟 d繹nemlerinde al覺n覺rsa, bebekte b繹brek hasar覺, bebein suyunun azalmas覺, y羹z, eklem ve akcierlerde sakatl覺k riski
Beta-blokerler / Bebekte kalp at覺m覺n覺n yavalamas覺, kan ekeri d羹zeyinin d羹mesi ve gelime gerilii olas覺l覺覺
Thiazid di羹retikler / Bebein kan覺nda oksijen, sodyum, potasyum ve p覺ht覺lama h羹crelerinin azalmas覺, gelimenin yavalamas覺
Kemoterapi (Kanser) 襤la癟lar覺
Aktinomisin, vinblastin, vinkristin / Sadece hayvan deneylerinde g繹zlenen doumsal sakatl覺klar
Busulfan, klorambusil, siklofosfamid, merkaptopurin, methotrexat, vinblastin / Alt 癟ene kemiinin gelimemesi, yar覺k damak, kafa kemiklerinin gelimemesi, omurga sakatl覺klar覺, kulak defektleri, ayak anomalileri, b羹y羹menin yavalamas覺
Ruh h璽lini stabilize eden ila癟lar
Lithium / Kalp anomalileri, kas g羹c羹n羹n d羹mesi, beslenme bozukluu, tiroit bezinin daha az 癟al覺mas覺, su zehirlenmesi
Steroid olmayan antienflamatuarlar
Aspirin / Y羹ksek dozlarda al覺n覺rlarsa, doumun balang覺c覺n覺n gecikmesi, bebein dola覺m sisteminde bozukluklar, sar覺l覺k, nadiren beyin hasar覺, anne ve bebekte doum sonras覺nda kanama riski
Naproxen / Gebeliin ge癟 d繹nemlerinde al覺n覺rlarsa bebein suyunun azalmas覺
A覺zdan kullan覺lan eker hastal覺覺 ila癟lar覺
Klorpropamid, tolbutamid / Yeni doanda ekerin d羹mesi, gebenin eker d羹zeyini kontrol羹n羹n g羹癟lemesi ve Tip 2 eker hastal覺覺 olan kad覺nlarda gebeliin erken d繹neminde kullan覺l覺rsa doumsal sakatl覺klar覺n artma riski
Cinsel hormonlar
Danazol / Gebeliin erken d繹neminde al覺n覺rsa dii bebekte cerrahi d羹zeltmeyi gerektirebilecek kadar erkekleme
Dietilstilbestrol / Bebekte rahim anormallikleri, 璽det d羹zeni sorunlar覺, k覺z 癟ocuklarda vajina kanseri riski art覺覺 ve erkek bebeklerde penis
Sentetik progestinler (doum kontrol haplar覺nda kullan覺lan d羹羹k dozlar hari癟 ) / Danazole benzer etkiler
Cilt ila癟lar覺
Etretinat / Bebekte kalp anomalileri, k羹癟羹k kulaklar, kafada su toplanmas覺
Isotretinoin / Etretinata benzer etkiler, Zek璽 gerilii, d羹羹k riskinde art覺
Tiroit ila癟lar覺
Methimazole / Bebekte az 癟al覺an veya b羹y羹m羹 tiroit bezi, kafa kemii anomalileri
Propiltiyourasil / Bebekte az 癟al覺an veya b羹y羹m羹 tiroit
Radyoaktif iyot / Bebekte tiroit bezi hasar覺, ilk 羹癟 ay覺n sonuna doru kullan覺l覺rsa, bebekte a覺r覺 癟al覺an tiroit bezi ve bezde b羹y羹me
Triioyodotironin / Bebekte a覺r覺 癟al覺an tiroit bezi ve bezde b羹y羹me
Canl覺 vir羹s a覺lar覺
K覺zam覺k癟覺k ve su癟i癟ei a覺lar覺 / Bebein ayn覺 enfeksiyona maruz kalabilmesi
