Bankaların ATM’lerini birleştirme konusunda çalışmalar hızlandı. 2009 yılı sonuna kadar birleşmenin tamamlanması ve tüm bankaların sisteme dahil olması beklenirken, uygulama ile banka ayrımı olmadan ATM’lerden para çekilebilecek.

Bankaların ATM’lerinin birleştirilmesi konusunda çalışmalar hızlandı. Büyük bankaların da ATM’leri birleştirme konusuna sıcak baktıkları belirtilirken, 2009 yılı sonuna kadar birleşmenin tamamlanması bekleniyor. Gelecekte ATM’lerin işletilmesinin bağımsız operatörler tarafından yapılması, bunun da bankaların maliyetlerini ciddi anlamda düşürmesi bekleniyor. Öncelikle de “Ortak Nokta” ve “Altın Nokta”daki ATM’lerin ortak kullanıma açılacağı kaydediliyor. Sistemde altın noktaya üye 5, ortak noktaya üye 19 banka söz konusu.

ATM’lerin birleştirilmesi tüketicinin de yararına olacak. Tüketici, hangi bankaya giderse gitsin, sahip olduğu “banka kartı”yla ATM’den rahatlıkla para çekebilecek. Komisyon oranları konusunda anlaşmazlığın da hallolmak üzere olduğu ve bu konuda bankaların çalışmalarını sürdürdükleri kaydedildi.

Türkiye’de 2009 yılının ilk 6 aylık döneminde, yerli ve yabancı kredi kartlarıyla yurt içinde yapılan işlemlerin cirosu 98 milyar lira oldu.

Bankalararası Kart Merkezi (BKM), yılın ilk altı aylık dönemine ilişkin kredi kartı ve banka kartı kullanım verilerini açıkladı.

2009 yılının ilk altı ayındaki veriler, geçen yılın aynı dönemiyle karşılaştırıldığında, kredi kartıyla yapılan işlemlerin cirosunda yüzde 12 artış yaşandığı gözlendi.

Yılın ilk altı aylık döneminde banka ve kredi kartlarıyla yapılan işlemlerin tutarı 187 milyar lira oldu. Daha çok nakit çekim aracı olarak kullanılan banka kartının alışverişlerde kullanım adedi, yılın ilk altı ayında, bir önceki yıla göre yüzde 42 oranında arttı. Banka kartıyla yapılan alışveriş cirosundaki artış yüzde 34′ü buldu.

İlk altı ayda kredi kartıyla yapılan harcamalarda cirodan en büyük pay yüzde 16,1 ile marketler ve alışveriş merkezlerinin oldu. İkinci sırayı yüzde 13 ile benzin ve yakıt istasyonları, üçüncü sırayı, yüzde 9 ile giyim ve aksesuar sektörüyle başa baş giden telekomünikasyon sektörü aldı.

Kredi kartı affından sonra ödeme yapmak için bankaya gidenler avukata yönlendirildi. Avukatlar ise ‘önce vekalet ücretini yatırın’ dedi. Ancak BDDK uyarıyor: Avukatlık ve harç giderleri yüzde 25′ten fazla olamaz. Yani 1200 liralık davanın avukatlı gideri sadece 300 lira…

AVUKATLIK ÜCRETİ BORÇTAN FAZLA

Kredi kartı affı yasasından yararlanacak olan 874 bin dosyanın 300 bini varlık yönetim şirketlerinde, geri kalanı da sözleşmeli avukatlara verildi. Avukatlara giden borçlular, vekalet ve harç giderlerinin öncelikle ödenmesine ilişkin talepler ile karşılaştı. Bazı kredi kartı borçlularının vekalet ve harç ücretlerinin, kart borcu tutarı kadar çıkması da, tüketicileri isyan ettirdi.

BDDK’DAN % 25 UYARISI

Tüketicileri, kredi kartı borçlarının faizlerinin yeniden hesaplanması konusunda uyarıda bulunan BDDK, BDDK’nın internet sitesinde yer alan hesaplama sisteminden yararlanarak borçlardaki düşüş oranının tespit edilmesini istedi. BDDK, avukatlık ve harç giderleri içinde borçluları uyararak, bu kapsamda yapılacak tahsilatın toplam giderin yüzde 25’i olacağını bildirdi. Buna göre, bin 200 liralık avukatlık ve dava giderinin sadece 300 liralık kısmını tüketici ödeyecek

Kredi kartları aidatlarına yönelik tüketicilerden gelen tepkiler büyürken, bankaların kredi kartı aidatı almak için her gün yeni yöntem geliştirdikleri ortaya çıktı.

İLK YIL ALINMAZ OYUNU

Son dönemde kredi kartı aidatlarına ilişkin tartışmaların artması üzerine, tüketicilerin kredi kartı alırken bankalardan ne kadarlık aidat alındığını sorduklarını tespit edildi.

Bankaların, bu durumu aşmak için, kredi kartlarından ilk yıllarda aidat almama formülü buldukları belirlendi. Kredi kartı pazarlayan banka personelinin de, müşterilere ‘Kredi kartından aidat alınmıyor’ dediği öğrenildi. Bu yöntemle tüketicilerin kredi kartından aidat alınmadığını düşünerek, bankadan kredi kartı aldıkları bildirildi.

SONRAKİ YILLAR İÇİN ÜCRET ALINIYOR

Ancak aynı bankanın kredi kartı sözleşmesine, ‘ilk yıl kredi kartından aidat alınmaz’ şeklinde hükümler koyarak, ilerleyen yıllarda aidat alınmasının önünü açtığı tespit edildi. Bu gelişme üzerine BDDK, kredi kartlarından alınan aidatlarla ilgili, daha geniş kapsamlı bilgiler yayınlamaya başladı. Bu çerçevede, ilk yılın ardından ikinci ve üçüncü yıllarda kredi kartlarından aidat alan bankalar teşhir ediliyor. Böylece, tüketicilerin aidatlar konusunda kandırılmasının önüne geçiliyor.

KART ALIRKEN DİKKAT!

BDDK yetkilileri, kredi kartı almak isteyen tüketicilerin, BDDK’nın internet sitesinde yayınlanan bankalarla ilgili kredi kartı özelliklerinin tamamını incelemesini tavsiye ediyor. BDDK, tüketicilere, ‘kredi kartı faiz ve aidatlarını karşılaştırmadan kart almayın’ uyarısında bulundular.

Yargıtay, kredi kartı sözleşmesinin ”on iki punto koyu siyah harflerle düzenlenmediği” ve üyelik ücretine ilişkin hükmün tüketici ile müzakere edilmediğine işaret ederek, ücretin tüketiciye iadesine karar verdi.

Yılmaz Karapınar isimli vatandaş, bir bankadan aldığı kredi kartı için hesabından 60 TL üyelik ücreti kesilmesi üzerine, alınan ücretin iadesine karar verilmesi istemiyle Tüketici Sorunları Hakem Heyetine başvurdu. Hakem Heyeti, ücretin Karapınar’a iadesine karar verdi.

Bankanın, Hakem Heyeti’nin kararına itiraz etmesi üzerine, tüketici mahkemesi sıfatıyla davaya bakan Dinar Asliye Hukuk Mahkemesi, ”ücretin alınacağı sözleşme ile kararlaştırıldığı için yasaya aykırı olmadığına” karar verdi.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı da Mahkemenin kararının ”kanun yararına” bozulmasını istedi.

Dosyayı görüşen Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, uyuşmazlığın çözümü için bu konudaki yasal düzenlemeler ile taraflar arasındaki sözleşme hükümlerini inceledi.

EN AZ ON İKİ PUNTO VE KALIN HARFLE

Tüketici sözleşmelerinin ”en az on iki punto ve koyu siyah harflerle düzenlenir” hükmünü içerdiğine işaret eden Daire, Tüketici Sözleşmelerindeki Haksız Şartlar Hakkında Yönetmeliğin 7. maddesinde ‘’satıcı, sağlayıcı veya kredi veren tarafından tüketici ile akdedilen sözleşmede kullanılan haksız şartlar batıldır” hükmünün yer aldığını belirtti.

Taraflar arasındaki 2 Ocak 2002 tarihinde imzalanan sözleşmenin 14. maddesinde kart kullanıcısından kart kullanım ücretinin alınacağının belirtildiğini ifade eden Daire kararında, ”Sözleşme incelendiğinde, sözleşmenin davacı banka tarafından matbu, standart olarak hazırlanıp boş olan kısımların rakam, isim ve adresler yazılarak doldurulduğu, sözleşmenin on iki punto koyu siyah harflerle düzenlenmediği görülmektedir” denildi.

ÜCRET İÇİN TÜKETİCİ İLE MÜZAKERE İSPAT EDİLEMİYOR

Kart kullanımı ücretini düzenleyen sözleşme hükmünün tüketici ile müzakere edilerek kararlaştırıldığına dair iddiaların ispat edilemediğine işaret eden Daire, bu durumda sözleşmedeki kredi kartı üyelik ücreti alınacağına dair hükmün ”haksız şart” olduğunun kabul edilmesi gerektiğine hükmetti.

Daire, davacı bankanın söz konusu sözleşme hükmüne dayalı olarak kredi kartı kullanıcısı davalıdan ücret istemesinin olanaklı olmadığına karar vererek, yerel mahkemenin kararını kanun yararına oybirliğiyle bozdu.

Kredi kartının limitini aşağı çekenler hem riski azaltacak hem daha az aidat ödeyecek. BDDK da bu yolun izlenmesini öneriyor…

Kredi kartı borçlularına sağlanan ödeme kolaylığına karşılık olarak kredi kartlarına getirilen 35 liralık yıllık aidat, Meclis Sanayi ve Ticaret Komisyonu’nda kabul edildi. Tasarı yasalaşırsa kart limitine göre yıllık yüzde 1 aidat ödenecek. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) yetkilileri, düşük aidatı ödemek isteyen vatandaşlara, “kartınızın harcama limitini düşürün” önerisinde bulundu. Ayrıca cebindeki gereksiz kartları iptal edenler de yüklü aidat faturalarıyla karşılaşmayacak.

KORUMA MEKANİZMASI

BDDK kart aidatlarına getirilen ek yükü “vatandaşı koruma mekanizması” olarak savundu. Üst düzey bir BDDK yetkilisi, şu değerlendirmede bulundu: “Kredi kartı aidatını limite bağlayarak otokontrol sistemi getirdik. Limit düşünce de kart riski azalacak. Mevcut uygulamada kart aidatı ile limit arasında bağlantı kurulmadığı için bankalar müşterilerinin harcama limitini yükseltiyor, müşteri de kullanmadığı halde o yüksek limite sessiz kalıyor. Kötü niyetli kullanıcılar da kartı üst limite kadar zorluyor, gelirinin çok üzerinde harcama yaptığı için risk büyüyor. “

BAŞVURU YAPIN

BDDK yetkilisi halen birçok kredi kartı müşterisinin, limitinin çok altında harcama yaptığına işaret ederek, mevcut limitlerle yeni sisteme devam edilmesi halinde birçok vatandaşın gereksiz yere yüksek düzeylerde kart aidatıyla karşılaşabileceği uyarısında bulundu. BDDK yetkilisi, “Aylık örneğin 2 bin lira harcama yapan vatandaşların kart limiti 4-5 bin lira olabilir. Kart limiti düşürülmezse 40-50 liralık kart aidatı ödemek durumunda kalınır. Bankaya başvurularak limitler aşağı çekilirse kart aidatı düşer” dedi.

İYİ NİYETLİ OLMAYANA SAHİP ÇIKMAYALIM

Türkiye Bankalar Birliği Başkanı ve İş Bankası Genel Müdürü Ersin Özince, kredi kartı borçlularıyla ilgili yapılan yeni düzenlemeyi değerlendirdi. BU İYİ BİR ŞEY “Kredi kartı borcunu ödemeye kolaylık getirilip duruluyor. Bundan yararlanılsın, iyi bir şey” diyen Özince, şöyle devam etti:

“Ancak, daha önce kolaylıklarda her borçlu gelmedi. Kimi borçlunun aslında çok ciddi ihmali var, bu işin içinde. Yani borcunu ödeyemeyecek olan da kredi kartından para çekiyor, sonra bankacılık sisteminden ödemiyor. Cebine birçok kart koymak marifet değil, iyi niyetli olmayanlar da var. Herkese böyle körü körüne sahip çıkmayalım.” Aidatla ilgili eleştirilere de Özince, şu yorumu yaptı: “Kredi kartı aidatı tabi ki alınmalı, niye alınmasın? Kredi kartını niye bedava vereyim?”

3 KEZ AKSATMA HAKKI

Tasarının dün Meclis komisyonunda görüşülmesi sırasında kart aidatı en fazla tartışılan konu oldu. Muhalefet ve tüketici derneklerinin itirazına rağmen 6’ya 5 oyla kart aidatı tasarıda kaldı. Buna karşılık BDDK’ya, asgari ödeme tutarını yüzde 20 ila yüzde 40 arasında belirleme yetkisi verildi. Ayrıca, ödeme kolaylığından taksitle yararlananlara bir yıl içerisinde üç defaya kadar taksitlerini aksatma marjı sağlandı.

31 Mayıs itibariyle temerrüte düşen kredi kartı borçları taksitle yeniden yapılandırılacak. Bunda faiz artış oranı Merkez Bankası tarafından belirlenecek. Düzenlemeyle kredi kartı ücretine üst limit getirildi.

Asgari ödeme tutarını yüzde 30′a kadar artırmaya ve yüzde 10′a kadar azaltmaya BDDK yetkili olacak. Borç 30 gün içinde ödenirse faizde artış yok. Taksitli ödeme altı ay için 1.4, 12 ay için 1.8 faiz olacak.

Bakan Babacan bir de örnek verdi. Kredi kartında eski sistemde bin liralık borç için bin 300 lira ödeniyordu. Yeni uygulamayla bin 80 lira olacak. Ödeme planı imzalanırsa masraflar borçlu tarafından ödenecek.

Döviz geliri olmayan firmalar da döviz kredisi kullanabilecekler. Döviz geliri olanlar için vade sınırı kalktı. Tüketicilerin döviz cinsinden ve dövize endeksli yurt içi ve yurt dışından kredi almalarının önüne geçildi. Amaç hem tüketiciyi korumak hem de dövizin yurt içinde kalmasını sağlamak

Başbakan Yardımcısı Ali Babacan, Bankalar Birliği Başkanı Ersin Özince ve Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz, kart borçlarına ve kredi kullanımına ilişkin düzenlemelere yönelik basın toplantısı düzenledi.Babacan toplantıda şunları söyledi:

“Kredi kartlarıyla ilgili üç önemli ayak var. Düzenlemeyle yıllık kart kullanım bedeli 3.500 liraya kadar olan kartlarda 35 lira, 3500 ve daha fazla olan kartlar için limitin yüzde 1′ini geçmeyecek şekilde belirlenecek. Kart hamili iptal ettirmek istediği zaman borcunu 90 gün içinde ödemek kaydıyla iptal edebilecek.

ASGARİ TUTAR YÜZDE 10′A DÜŞEBİLECEK

Asgari ödeme tutarını yüzde 30′a kadar artırmaya ve yüzde 10′a kadar azaltmaya BDDK yetkili olacak. Şu an bu oran yüzde 20.

KART BORÇLARINA YAPILANDIRMA

31 Mayıs 2009 tarihi itibariyle ödeme ihtarı çekilmiş, icra takibi başlamış ya da banka tarafından takibe uğramış kredi kartı borçları için yeni bir ödeme planı uygulanacak. Kanun çıktıktan sonra 60 gün içinde bu imkandan yararlanabilecekler. 31 Mayıs 2009 tarihine kadar geçen sürede ödemeye esas borç tutarı hesaplanacak. Ödemeye esas borcun 30 gün içinde ödenmesi durumunda herhangi bir faiz hesaplanmayacak. Taksitle ödeme olursa borcun tutarı 6 aylık vade için 1,04, 12 ay için 1,28 katsayıyla çarpılacak. Oranlar belirlenirken tüketici kredi faiz oranlarına yakın oranlar alınarak ödeme sıkıntısına girilmesi engellenecek.”

TAKSİTLER NASIL OLACAK?

Önceki dönemlere ait 1000 liralık bir borç üç yılda 1502 lira olacak. Eğer kart borçlusu 60 gün içinde öderse 1502 lirayı ödeyerek borcunu kapatacak. 6 ayda ödemek isterse tutar 1562 lira olacak ve eşit taksitle ödenecek. 36 ayda ödemek isterse aylık 52 lira oluyor.

Kasım 2008′de borca düşen birinin aylık yüzde 5′lik gecikmeyle borcu 1.081 lira borcu oluyor. 36 aya kadar aylık 37 liralık taksitlerle bu borcu ödemek mümkün.

Kredi kartında tahsili gecikmiş borç oranı 3.107 milyar lira düzeyinde bulunuyor. Nisan sonu itibariyle tahsili gecikmiş kredi kartı sayısı 1.3 milyon, kişi sayısı 874 bin 657 seviyesinde.

BORÇLARIN YARISI 1000 LİRANIN ALTINDA

Babacan, takipteki borçların yaklaşık yarısının 1000 lira ve altındaki borçları kapsadığını söyledi. Borçlu vatandaşların yarısı aylık 37 lira taksitle borcunu ödeyebilecek.

DÖVİZE ENDEKSLİ KREDİDE FİRMALARA YENİ İMKANLAR

Firmaların riskini artırmayacak yeni bir sisteme geçiyoruz. Döviz geliri olan yine kredi kullanmaya devam edecek. 18 ay olan vade sınırı kalkıyor. Döviz geliri olmayanlara da kredi kullanma imkanı sağlanıyor. Bu kapsamda şirketler, vadesi 1 yıldan fazla tutarı 5 milyon dolardan fazla olmak üzere döviz kredisi kullanabilecekler. Alt sınır olmasının sebebi, risk kontrolünün daha iyi yapılabilmesi.

Türkiye’deki kredi kartı tüketicilerinin en fazla şikayet ettiği konuların başında gelen, kredi kartından aidat alınmasına yönelik uygulamadan bankalar geri adım atmıyor.

KART AİDATINA YENİ KILIF

Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan Tüketici Yasa Tasarısı ile getirilen kredi kartlarından üç yılda bir aidat alınmasına ilişkin düzenlemeye karşı çıkan bankalar, tasarı yasalaşmadan önlemlerini almaya başladı. Yıllık kart aidatı yerine yeni kredi kartı alan müşterilerden üyelik aidatı alıyorlar.

ÜYELİK AİDATINA ÇEVİRDİLER

Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile BDDK’ya son dönemde gelen şikayetlere göre, bankaların kredi kartı aidatını, sistem aidatına çevirdikleri belirlendi. Gelen şikayetlere göre, bir bankadan kredi kartı almak isteyen tüketiciye, bir sözleşme imzalatılıyor. Sözleşmede ise, kredi kartı aidatı yerine ‘üyelik aidatı alınır’ hükmüne yer veriliyor. BDDK kaynakları ise, sözleşmede yer alması halinde bankaların kredi kartı kullanıcılarından her türlü ücreti alabileceğini bildirdiler.

Ziraat Bankası 10

Halkbank 5

Vakıfbank 30

TEB 40

Akbank 35

Şekerbank 30

Garanti Bankası 35

İş Bankası 25

Yapı Kredi Bankası 35

Fortis: 35

Citibank 35

Turkisbank 20

ING Bank 35

Millennium Bank 20

Tekstilbank 35

Finansbank 35

HSBC 35

Eurobank Tekfen 35

Denizbank 35

Anadolubank 15

Kuveyt Türk 10

Türkiye Finans 10

Bankalararası Kart Merkezi (BKM) yılın ilk 3 ayıyla ilgili kredi ve bank kartı harcaması ile e-ticaret verilerini açıkladı. Buna göre 2009 yılının ilk 3 ayında, yerli ve yabancı kredi kartları ile yurtiçinde yapılan işlemlerin cirosu yüzde 14.1 artışla 46 milyar lira, banka kartlarının yurtiçi kullanımı cirosu ise 42 milyar lira olarak gerçekleşti. Böylece ilk 3 ayda banka ve kredi kartları ile gerçekleşen işlem tutarı 88 milyar liraya ulaştı.

İNTERNETTEN ALIŞVERİŞ

Yine verilere göre kayıtlı e-ticaret firması sayısı 2009 yılının ilk çeyreğinde, bir önceki yılın aynı dönemine oranla yüzde 44 artarak 47 bine ulaştı. Toplam harcamalar içinde hala düşük bir oran olsa da, internet üzerinden yapılan alışveriş miktarı, geçmiş dönemlere göre artarak 2 milyar liraya ulaştı.

Aynı dönem içinde, internetteki mağazalardan en çok elektronik eşya ve uçak bileti satın alınırken, başta sigorta olmak üzere, düzenli ödemelerin internet üzerinden yapıldığı gözlendi.

MARKETE KOŞTUK

İlk 3 ayda kredi kartı ile yapılan harcamalarda cirodan en büyük payı yüzde 16 ile yine marketler ve alışveriş merkezleri aldı. Bunu, yüzde 13 ile benzin istasyonları, yüzde 9,8 ile telekomünikasyon sektörü, yüzde 7,7 ile giyim ve aksesuar, yüzde 6,7 ile elektronik eşya ve bilgisayar izledi.

Şarkıcı Nadide Sultan, kredi kartı dolandırıcılarının mağduru oluyordu. Kredi kartının kopyalanarak internet üzerinden alışveriş yapıldığını cep telefonuna gelen uyarı mesajı ile fark eden ünlü şarkıcı, hemen bankası ile irtibata geçerek kredi kartını kullanıma kapattırdı.

10 BİN LİRA CEPTE KALDI

Nadide Sultan, bu konularda oldukça dikkatli olduğunu dile getirerek, ‘Yaklaşık 10 bin TL’lik bir harcamaydı. Bankam bana yapılan harcama ile ilgili bir uyarı mesajı gönderdi. Hemen bankamı aradım ve bu alışverişin benim olmadığını söyledim. Kartımı kullanıma kapattılar. Kart bilgilerime nasıl ulaştılar bilmiyorum ama teknoloji o kadar çok ilerledi ki, yapamayacakları hiçbir şey yok. Tüm kart kullanıcıları oldukça dikkatli olmalı, ay sonunda kabarık bir hesapla karşılaşabilirler” dedi.