Sak覺n ‘Ottur zarar覺 yoktur’ demeyin… Yararl覺 bitkiler nas覺l ay覺rt edilir…
Memorial Hastanesi 襤癟 Hastal覺klar覺 B繹l羹m Koordinat繹r羹 Prof. Dr. Yavuz Baykal, halk aras覺nda s覺k癟a kullan覺lan bitkisel 羹r羹nlerin zararlar覺 ve t羹ketirken dikkat edilmesi gereken noktalar hakk覺nda bilgi verdi…
Bitkisel 羹r羹nlerde zay覺flama ila癟lar覺ndan aktarlarda sat覺lan kar覺覺mlara, zay覺flama 癟aylar覺na kadar 癟ok geni bir pazar s繹z konusu. Bir癟ok bitkisel kaynakl覺 羹r羹n y覺llard覺r kullan覺lmakta ve yararl覺 olduu bilinmekte. Bununla beraber baz覺 bitkisel 羹r羹nler kullan覺c覺lar 羹zerinde ciddi yan etkilere neden olabilmekte. Dikkat edilmelidir ki, bitkisel 羹r羹nler ila癟lardan daha g羹venli deiller. Hepsi olmamakla beraber bitkisel 羹r羹nlerin 癟ou zararl覺 etkiler de g繹stermektedirler.
Ticaretini yapanlar ise kullan覺c覺lara bu bitkisel 羹r羹nlerin 癟ounun nat羹rel olduunu s繹ylemektedirler. 襤la癟lardan farkl覺 olarak bitkisel 羹r羹nler kullan覺lmadan 繹nce test edilmezler ve dolay覺s覺yla g羹venli olduklar覺 s繹ylenemez. Bu 羹r羹nlerden baz覺lar覺 toksik maddeler ve polen i癟erir ki; bu durum baz覺 kiilerde hastal覺klara neden olabilmektedir. Baz覺lar覺n覺n i癟erisinde 羹zerindeki etikette belirtilmeyen steroid ve 繹strojen gibi maddeler bulunabilmektedir. Bir k覺sm覺n覺n i癟erisinde ise arsenik, civa, kurun ve pestisid gibi zehirli maddeler bulunabilmektedir.
Kullan覺rken nelere dikkat edilmeli?
Bir bitkisel 羹r羹n羹n 羹zerinde doal olduunu belirten bir etiketin bulunmas覺 onun g羹venli olduunu g繹stermez. rnein kava ve eek kula覺 bitkisi ciddi karacier hastal覺覺na neden olabilmektedir.
Bitkisel 羹r羹nler bir ila癟 gibi d羹羹n羹lerek, doru kullan覺lmad覺覺nda veya b羹y羹k miktarlarda al覺nd覺覺nda ciddi sal覺k problemlerine neden olabilmektedir.
Hamile kad覺nlar veya emziren anneler 繹zellikle dikkatli olmal覺d覺rlar. 羹nk羹 bu 羹r羹nler ila癟 gibi etki g繹sterebilirler.
Baz覺 bitkisel 羹r羹nler ila癟 gibi etki g繹sterdiinden, kullan覺lan ila癟larla etkileerek, zararl覺 olabilmektedirler.
Bir癟ok bitkisel kaynakl覺 羹r羹n羹n i癟erisindeki aktif madde bilinmemektedir. Bu 羹r羹nlerin i癟erisinde onlarca, y羹zlerce madde veya bileik bulunmaktad覺r. Bilim adamlar覺 faydal覺 olduu ileri s羹r羹len 羹r羹nler i癟erisindeki bileenleri tespit etmeye 癟al覺maktad覺rlar.
Yap覺lan arat覺rmalar sonucu bitkisel 羹r羹nlerin etiketleri 羹zerinde belirtilen bileiklerin haricinde daha bir癟ok madde tespit edilmitir. l Baz覺 bitkisel 羹r羹nlerin i癟erisinde metaller, etiketsiz 羹r羹nler, mikroorganizmalar ve dier maddeler bulunmaktad覺r.
Zay覺flayay覺m derken hasta olmay覺n
Tedavi veya destek amac覺yla kullan覺lmakta olan y羹zlerce bitkisel 羹r羹n mevcut. Bunlar i癟erisinde en 癟ok bilinenler; sinameki, bitkisel 癟aylar, papatya t羹rleri, yosun haplar覺, kondriotin s羹lfat, ekinezya, efedra, garlik, ginkgo biloba, ginseng, kava, glukozamin, melatonin ve fito繹strojenlerdir. S覺k kullan覺lan ila癟lardan biri olan sinameki, v羹cuttaki suyun at覺lmas覺n覺 h覺zland覺r覺c覺 etkiler i癟ermektedir.
Kullan覺lan di羹retik 癟aylar (zay覺flama ve form 癟aylar覺) ba覺rsaklarda bulunan “mikrovillus” ad覺 verilen t羹yc羹klerin k覺salmas覺na ve d羹zlemesine, dolay覺s覺yla kab覺zl覺a yol a癟maktad覺r. Sinameki kullan覺ld覺覺 durumlarda besin 繹elerinin emilimlerinde s覺k覺nt覺lar yaanabilir. Mesela potasyum emilimi azal覺nca kalp kaslar覺na olumsuz y繹nde etki eder. Sonu癟, kalp hastal覺覺na kadar gidebilir.
Bu bitkileri bu ila癟larla kullanmay覺n!
Ekinezya: Aspirin ve kortizon tipi ila癟larla
Efedra: Burun a癟覺c覺 (dekonjestan) ila癟lar, kafein, tansiyon ve kalp ila癟lar覺 ile l Garlik: Aspirin ve romatizma ila癟lar覺 ile
Ginkgo biloba: Aspirin, romatizma ila癟lar覺, kan suland覺r覺c覺 ve idrar s繹kt羹r羹c羹lerle
Ginseng: Aspirin-romatizma ila癟lar覺, kalp ila癟lar覺, eker haplar覺, idrar s繹kt羹r羹c羹lerle
Glukozamin: 襤drar s繹kt羹r羹c羹 ve ins羹linlerle
Kava: Parkinson ila癟lar覺 ve kan suland覺r覺c覺larla l Melatonin: Romatizmal ila癟lar, kortizon ve beta blokerler ile
Kondriotin s羹lfat: Aspirin ile birlikte kullan覺lmamal覺d覺r.
Yan etkileri g繹z 繹n羹nde bulundurun
Ekinezya kullananlarda: Mide rahats覺zl覺覺, ishal, kab覺zl覺k, allerji,
Garlik kullananlarda: Bbulant覺, ishal, kanama, alerji
Ginseng kullananlarda: Ba ar覺s覺, uyku problemi, 羹rtiker, vajinal kanama, g繹羹slerde hassasiyet, tansiyon problemi
Ginkgo biloba kullananlarda: Mide rahats覺zl覺覺, ishal, ba ar覺s覺, kanama, epilepsi, kramplar
Glukozamin kullananlarda: Mide rahats覺zl覺覺, ikinlik, gaz, ishal
Kava kullananlarda uyuklama, ka覺nt覺, karacier rahats覺zl覺覺 l Melatonin alanlarda: Uyuklama, ba ar覺s覺, depresyon, mide rahats覺zl覺覺
Fito繹strojen alanlarda: Meme ve rahim rahats覺zl覺klar覺, tiroid problemleri l Sar覺msak ve zencefil gibi bitkiler kandaki p覺ht覺lamay覺 azalt覺r. Bu nedenle cerrahi m羹dahalede bulunulacak kiiler ile aspirin ve ar覺 kesici kullananlar覺n bu bitkisel ila癟lar覺 almamas覺 gerekir.
Ger癟ekte yosun deil sentetik maddeler zay覺flat覺yor
Bu tip haplar覺n i癟ersinde “sibutramin” adl覺 itah azalt覺c覺 bir madde yer almaktad覺r. Ger癟ekte insanlar yosunla deil sentetik bir madde ile zay覺fl覺yorlar ve madde kontrols羹z kullan覺ld覺覺 i癟in bir癟ok kiinin 繹l羹m羹ne yol a癟m覺t覺r. Doadan toplanan mantarlar ile zehirlenen insanlara y繹nelik haberler bas覺nda bol miktarda mevcuttur. Doadan toplanan ve demlenerek i癟ilen papatyalar da kimi zaman ciddi zehirlenmelere yol a癟abilmektedir.
ok 癟eitli papatya t羹rlerinden baz覺lar覺 b繹cek 繹ld羹r羹c羹, bir bakas覺 migren, dieri ise souk alg覺nl覺覺 tedavisi amac覺yla kullan覺lmaktad覺r.Yal覺 ve hastalarda risk daha b羹y羹kKullan覺lmakta olan bu bitkisel 羹r羹nler baz覺 hastal覺k durumlar覺nda g羹venli deillerdir. Bu 羹r羹nler 繹zellikle yal覺 kiilerde tehlikeli olabilmektedir. Dolay覺s覺yla bitkisel kaynakl覺 羹r羹nleri aa覺daki sal覺k problemi olanlar kullan覺rken 癟ok dikkatli olmal覺d覺rlar.
Kanama problemi olanlar n Kanserli hastalar n eker hastal覺覺 olanlar n Prostat rahats覺zl覺覺 olanlar
Saras覺 (epilepsi) olanlar
G繹z tansiyonu (glokom) olanlar n Kalp hastal覺覺 olanlar
Hipertansiyonu olanlar
Psikiyatrik hastal覺覺 olanlar
Parkinson hastal覺覺 olanlar
Karacier hastal覺覺 olanlar
Fel癟li hastalar
Tiroid hastal覺覺 olanlar
Ba覺覺kl覺k sistemi yetmezlii olanlar. Bitkisel 羹r羹nleri kullanan ve cerrahi m羹dahale ge癟irecek olan kiiler bu durumu mutlaka doktoruna belirtmelidirler.
羹nk羹 bitkisel 羹r羹nler kanama ve anestezide baz覺 sorunlara yol a癟abilmektedir. Bu gibi durumlarda bitkisel 羹r羹n羹n iki hafta 繹nceden kesilmesi gerekmektedir.
Bitkisel 羹r羹nler 繹zellikle b繹brek ve diyaliz hastalar覺nda; kan bas覺nc覺, kan ekeri ve p覺ht覺lama 羹zerine tahmin edilemeyen etkiler ve elektrolit dengesizlikleri nedeniyle zararl覺 olabilmektedir.
