Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), 1 Ocak 2009′dan itibaren geçerli olacak emzirme yardımı ile cenaze ödeneğinin miktarını belirledi.

16 milyon çalışanı ilgilendiren bu karara göre 50 TL olan emzirme yardımı 70 liraya yükseltildi. Cenaze yardımı ise tüm çalışanlar için 289 lira olarak tespit edildi. Cenaze yardımı SSK’da 247, Bağ-Kur’da 235, Emekli Sandığı’nda ise 940 TL idi. Süt parası olarak da bilinen emzirme yardımı ile cenaze yardımının miktarı, Sosyal Güvenlik Reformu’nun yasalaşması sürecinde büyük tartışmaya yol açmıştı. Sosyal taraflarla hükümetin anlaşamaması sebebiyle miktarın ne kadar olacağı yasadan çıkarılarak süt parası ile cenaze yardımını belirleme yetkisi SGK Yönetim Kurulu’na bırakılmıştı.

Geçen hafta toplanan yönetim kurulu, yeni rakamları belirledi. Çalışma Bakanı Faruk Çelik’in onayladığı rakamlar, 1 Ocak’tan itibaren geçerli olacak. Ancak yeni rakamların yeni bir tartışmayı da beraberinde getirmesi bekleniyor. Çünkü yeni tutarlar, reformun yasalaşma sürecinde hükümetin önerdiği rakamların bile altında kaldı. Daha önce süt parası olarak 203 lira ödemeyi kabul eden SGK’nın yeni belirlediği rakam 70 lira oldu. Cenaze yardımı olarak ise asgari ücretin brütü (666 lira) kadar ödeme kabul edilmişti. SGK’nın tespit ettiği yeni rakam ise 289 lira.

Yeni düzenlemeye sosyal taraflardan da tepki geldi. Yeni emzirme ve cenaze yardımının tespiti sırasında SGK Yönetim Kurulu’nda tartışmalar yaşandı. Sosyal tarafları temsilen yönetim kurulu üyesi olan Fikret Barın, tespit edilen rakamlara karşı çıktı. Zaman’a bilgi veren Barın, iki yönetim kurulu üyesi olarak, belirlenen rakamlara ‘muhalefet şerhi’ koyduklarını dile getirdi. Yeni rakamların hem daha önce tespit edilenlerin hem de beklentilerin çok altında kaldığını ifade eden Barın, bunun gerekçesi olarak bütçe açıklarının gösterildiğini söyledi.

Son günlerde kamuoyunu meşgul eden gündem maddelerinden birisi de ilaç polemiği. Bilindiği üzere Türk Eczacıları Birliği (TEB), 31.12.2008 tarihinde sona eren ilaç alım protokolünü aynı şartlarla yenilemeyeceğini duyurdu.

Bunun üzerine basına yansıyan pek çok haberde, 1 Şubat 2009′dan sonra hastaların, ilaç paralarını ceplerinden ödeyecekleri değerlendirmesi yer aldı. Söz konusu haberler, başta kronik hastaları olmak üzere vatandaşı fazlasıyla tedirgin etmiş durumda.

İşin aslı…

Aslında sigortalıların (işçi, memur, esnaf, çiftçi, isteğe bağlı sigortalı) çok fazla endişelenmelerine gerek yok. Bir kere kesin olarak belirtelim ki, vatandaşlarımızın ilaç paralarını kendilerinin karşılaması gibi bir durum söz konusu olamaz. Zira 5510 sayılı Kanunun 63. maddesiyle, tüm genel sağlık sigortalılarının ilaç giderlerinin devlet tarafından karşılanması garanti altına alınmıştır.

Dolayısıyla TEB ile SGK’nın (ve Maliye Bakanlığı) ilaç alım protokolünü yenilemesi veya yenilememesi işin usul kısmıdır ve sigortalıları doğrudan ilgilendirmez. Buradaki sorun, devletin vatandaşa garanti ettiği ilacı hangi yolla sağlayacağıdır. Şimdiye kadar ilaçlar, TEB ile yapılan bir protokol kapsamında hastanın eczaneye müracaatı, eczanenin ilacı hastaya vermesi ve bedelini SGK’dan alması şeklinde yürüdü.

Muhtemel senaryo ve en kötü ihtimal!

Şimdi merak konusu olansa SGK’nın daha önce olduğu gibi TEB ile protokol imzalayıp imzalamayacağı. Burada üç muhtemel senaryo var. Birincisi SGK, yine TEB ile masaya oturup protokolü tazeleyebilir ve sorun aşılmış olur. İkincisi, SGK sözleşmeyi TEB yerine her bir eczane ile ayrı ayrı imzalayabilir. Nitekim SGK, örneğin özel sağlık kurumları ile ayrı ayrı sözleşme yapıyor. Bu uygulamayı eczanelere de teşmil etmesi hiç de zor olmayacaktır.

Kurumun sahip olduğu bilişim altyapısı, buna fazlasıyla müsait. Diyelim ki üçüncü ve en kötü senaryo gerçekleşti ve TEB ile SGK, Ocak ayı içerisinde herhangi bir anlaşmaya varamadı ve eczanelerle de sözleşmeler yetişmedi. Bu durumda vatandaş ilaç parasını cebinden mi karşılayacak? Hayır, sigortalıların ilaç giderleri yine devlete ait olacak. Ancak belki geçiş süreci için, kişiler eczanelerden ilaçları parayla alıp, faturasını SGK’ya verir ve ödediği parayı geri alır.

Yani her halükarda kişiler ilaç giderlerini ceplerinden ödemeyip, SGK’ya fatura etmiş olacaklar. Ancak bu geçiş sürecinde, kronik rahatsızlığı sebebiyle sürekli ilaç kullanmak zorunda olan hastalar mağdur olabilir. Zira öyle rahatsızlıklar var ki aylık ilaç gideri 2000-3000 TL’yi aşabiliyor. Bu durumdaki hastalar, parasını SGK’dan tahsil edecek olsa da ilacını kendi cebinden alamayabilir. Bu yüzden, ilaç polemiğinin en kötü senaryoya dönüşmeden çözülmesini temenni ediyoruz.

Yılın ilk gününde bir kötü haber de SSK’lıya geldi. Eczacılar Birliği protokolü feshetti. Bundan sonra sigortalıya ilaç yok!
Türk Eczacıları Birliği Merkez Heyeti, tüm sigortalıların serbest eczanelerden ilaç almasını sağlayan, “İlaç Alım Protokolü”nü bugün itibariyle feshettiklerini açıkladı.

Türk Eczacıları Birliğinden yapılan yazılı açıklamada, “tüm sigortalı vatandaşların, 2 Şubattan itibaren parayla ilaç alma dönemi başlayacağı” ifade edildi. Açıklamada, şunlar kaydedildi:

“Ne Sağlık Bakanlığı ne SGK ne de hükümetin diğer yetkili kurumları, sesimizi hiçbir platformda dinlemediler, dinlemek istemediler. 32 bin kişiyle Ankara Kolej Meydanı’nda miting düzenledik, yine sesimize kulaklarını tıkadılar. Ne anlaşma sağlandı ne de uzlaşma. ‘Artık yeter’ dedik ve demeye devam ediyoruz.

Türk Eczacıları Birliği, bağlı bulunan 51 eczacı odası ve 24 bin eczanenin ortak kararıyla 1 Ocaktan itibaren vatandaşların serbest eczanelerden ilaç almasını sağlayan ‘İlaç Alım Protokolü’, uzlaşma sağlanamamasından dolayı tarafımızca feshedilmiştir.”

Açıklamada, bugün Türk Eczacıları Birliği Merkez Binası’nda konuya ilişkin basın toplantısı düzenleneceği bildirildi.

Geçtiğimiz haftalarda bir yazı kaleme aldık ve Bağ-Kur’lular (4/b) için, ödemekte oldukları prim tutarını düşürme imkanı olduğundan bahsettik.Bu yazı ile ilgili olarak okurlarımızdan gelen sorulardan, bazı yanlış anlamaların olduğu anlaşılıyor. Bu yazımızda konuyu tekrar özetleyerek yanlış anlamaları gidermeye çalışacağız. Bundan sonra basamak sistemi yok! Bilindiği üzere 1 Ekim 2008 tarihine kadar, Bağ-Kur’da basamak sistemine göre prim alınıyordu.

Gerek esnaf Bağ-Kur’lular ve gerekse tarım Bağ-Kur’lular 1 ila 24. basamak arasında bulundukları basamağın %40′ı kadar primin ödüyorlardı. 1 Ekim’le birlikte yürürlüğe giren yeni SGK’da ise basamak sistemi terk edildi. Yeni sistemde daha önce SSK’lılar için uygulanmakta olan prime esas kazanç sistemi benimsendi.

Buna göre Bağ-Kur’lular da tıpkı SSK’lılar gibi asgari ücret (638,70 YTL) ile bunun 6,5 katı (4151,55 YTL) arasındaki rakam üzerinden prim ödeyecekler. Bağ-Kur’luların prim oranlarının %33,5 ila %39 arasında değişeceğini dikkate alırsak, ödenebilecek en düşük prim 214 YTL olacak.

Seçme hakkı var ama!

Daha önceki basamak sisteminde sigortalılar, Bağ- Kur’a girişlerinde ilk 12 basamaktan birisini seçebiliyorlardı. Ancak 12. basamaktan sonra herhangi bir seçme hakları bulunmuyordu. Oysa yeni sistemde, alt ve üst sınırlar arasında olmak kaydıyla dilediğiniz ay prim matrahını değiştirebileceksiniz. Bu imkandan yararlanarak aylık prim ödemenizi yarıya yakın hatta kimi basamaklar için üçte bire kadar düşürme şansınız olacak. Diyelim ki 1 Ekim’den önce Bağ- Kur’a 15. basamaktan prim ödüyordunuz.

Buna göre en son 2008/Eylül ayında ödediğiniz prim 424,14 YTL idi. Dilerseniz şimdi prim matrahı olarak asgari ücreti, yani 638,70 YTL’yi seçebilir ve 214 YTL prim ödeyebilirsiniz. Böylece aylık prim giderinizi %50 civarında azaltmış olursunuz. Daha önce 24. basamaktan ayda 784,28 YTL ödeyen kişi ise prim ödemesini üçte bir oranında düşürme şansı yakalamış oluyor. Bağ-Kur’luların genelde 13, 14 ve 15. basamaklarda prim ödediğini düşünürsek, genel olarak %50 civarında bir düşüş yaşanacaktır.

Ne kadar ekmek, o kadar köfte hesabı…

Ancak prim ödemenizi düşürmeniz, aynı zamanda ilerde daha düşük aylığa razı olmanız anlamına geliyor. Zira esnaf veya şirket ortağı olarak SGK’ya ne kadar yüksek prim öderseniz emekli aylığınız da o derece yüksek olacaktır. Yani imkanı olan esnaf veya şirket ortaklarına primlerini düşürmelerini değil, aksine artırmalarını tavsiye ediyoruz.

Öte yandan bizim tavsiyemizi, sanki bundan sonra daha düşük prim ödeyerek aynı tutarda aylık alma imkanı varmış gibi anlayan okurlarımız oldu. Oysa biz bu yazımızda olduğu gibi önceki yazımızda da böyle bir husustan bahsetmediğimiz gibi, imkanı olanların bundan sonra da yüksek prim ödemeye devam etmelerini tavsiye ettik.

Sağlık yardımlarını da düzenli alacaksınız!

Prim indiriminde okurlarımızın dikkatini çektiğimiz bir nokta daha vardı. O da yüksek tutarda primi düzensiz ödemektense, en düşük tutarda (tabandan) prim ödeyip düzenli ödemenin daha uygun olacağı idi. Zira yeni SGK’da özellikle Bağ-Kur’luların (4/b) sağlık yardımlarından yararlanabilmesi, primlerini düzenli ödemelerine ve 60 günden daha fazla borçlarının olmamasına bağlı.

Dolayısıyla primini tabandan ama düzenli ödeyen Bağ- Kur’lular sağlık yardımlarından da düzenli bir şekilde yararlanmış olacak. Görüldüğü üzere bizim tavsiyemiz, bağımsız çalışanların primlerini mutlaka düşürmeleri yönünde değil, böyle bir imkanları olduğunu ve düzenli prim ödemek için bundan faydalanabileceklerini hatırlatmak olmuştur.

Bugün

Bilindiği üzere 1 Ekim itibariyle sağlıkta katılım payı dönemi başladı. Memurlar hariç, diğer sigortalılar devlet hastanelerinde 3 YTL, eğitim ve araştırma hastanelerinde 4 YTL, üniversite hastanelerinde 6 YTL ve özel hastanelerde 10 YTL katılım payı ödeyecekler.

Katılım payını muayene farkı ve ilaç katkı payı ile karıştırmayın. Katılım payı ilaç alırken eczanede ilaç farkı ile birlikte ödenecek. Eczacı, hastaneden tahsil ettiği bu parayı SGK’nın hesabına yatıracak veya SGK tarafından eczacıya yapılacak ödemeden mahsup edilecek.

Birinci basamağı tercih edin!

Burada dikkat edilmesi gereken iki husus var. Birincisi, yukarıda bahsi geçen katılım payı, birinci basamak resmi sağlık kuruluşları ve aile hekimi muayenelerde alınmayacak. Yani;

- Kamu idareleri bünyesindeki kurum hekimlikleri,

- Sağlık ocağı, verem savaş dispanseri, ana-çocuk sağlığı ve aile planlaması merkezi, sağlık merkezi ve toplum sağlığı merkezi,

- Sağlık Bakanlığı ile aile hekimliği sözleşmesi yapmış aile hekimleri,

- 112 acil sağlık hizmeti birimi, üniversitelerin medikososyal birimleri ve Türk Silahlı Kuvvetleri’nin birinci basamak sağlık ünitelerinde muayene olur ve ilaç yazdırırsanız katılım payı ödemeyeceksiniz. Bu yüzden okurlarımıza, zorunlu olmadığı taktirde, küçük çaplı muayene ve ilaç yazdırma gibi durumlar için hastanelere gitmemelerini tavsiye ediyoruz.

Muayene olmadıysanız protokolü iptal ettirin!

Memurlar dışındaki sigortalıların katılım payı ödememek için dikkat etmeleri gereken bir nokta daha var. Diyelim ki devlet, özel ya da üniversite hastanesine gittiniz. Hasta kabul işlemleriniz yapıldı ve size bilgisayardan bir protokol numarası verildi. Normalde siz bu numara ile ilgili bölüme gidip muayene, tahlil ya da tetkik yaptıracaksınız. Ancak bir şekilde işleminizi yaptıramadınız veya muayeneden vazgeçtiniz.

Bu taktirde mutlaka hasta kabule başvurup protokol numaranızı iptal ettirmeniz gerekiyor. Aksi halde muayene olmadığınız halde katılım payı ödemek zorunda kalacaksınız. O gün için eczaneye gitmemiş olsanız bile, muayene katılım payı sizin SGK’daki hesabınıza borç yazılacak. Emekliyseniz maaşınızdan kesilecek, çalışıyorsanız eczaneye ilk uğramanızda karşınıza çıkacak.

Yeni haklar var, başvuru yok!

Sosyal güvenlik reformu ile çalışanlara ve özellikle Bağ-Kur’lulara yeni haklar verildi.

Ancak pek çok vatandaşın yeni bunlardan haberi yok. Doğal olarak yeni hak ve imkanlardan yararlanmak için başvuran sayısı da oldukça az.

Reformla birlikte, daha önce memur ve SSK’lılara göre daha düşük standartta sosyal güvenlik yardımı alan Bağ-Kur’lular, pek çok noktada eşitlenmiş oldu. 1 Ekim itibariyle bu haklardan yararlanabilmek için mutlaka SGK’ya başvurma nız gerekiyor. Bu haklardan bazıları;

1-İş kazası ve meslek hastalığında yardım

Şimdiye kadar sadece SSK’lı çalışan işçilere yapılan iş kazasımeslek hastalığı yardımları 1 Ekim’den sonra Bağ-Kur’lu (4/b’li) çalışanlara da yapılacak. Örneğin bir esnaf kendi işyerinde kazaya maruz kalır da geçici ya da sürekli olarak iş göremez hale gelirse, kendisine SGK tarafından her ay para yardımı yapılacak. Tabi başvurmak koşuluyla.

2-Doğum yapan Bağ-Kur’lu kadına yardım

Şirket ortaklarının dışındaki Bağ-Kur’lu kadınlara doğum yapmaları halinde, doğumdan önceki ve sonraki sekizer hafta için para yardımı yapılacak. Ayrıca şimdiye kadar SSK’lı ve memur kadınlara ödenmekte olan emzirme yardımından şirket ortağı olanlar da dahil Bağ-Kur’lu kadınlar da yararlanabilecek.

3-Doğuştan malul (özürlü) Bağ-Kur’luya da emeklilik hakkı

Reform öncesi uygulamada, doğuştan veya Bağ-Kur’a tescil olmadan önce malul olan (2/3 oranında iş kaybı olan) Bağ-Kur’luların erken emeklilik hakkı bulunmuyordu. Bunlar da diğer Bağ-Kur’lular gibi 9000 gün prim ve yaş haddine tabiydiler. 1 Ekim’den sonra malul Bağ-Kur’lular 15 yıl sigortalılık süresi ve 3.700 günle, yaş haddine tabi olmaksızın emekli olabilecekler.

4-Bakıma muhtaç özürlü çocuğu bulunan anneye erken emeklilik

1 Ekim’den sonra, bakıma muhtaç özürlü çocuğu bulunan Bağ-Kur’lu anne, çalıştığı her yıl için 3 ay ilave prim günü kazanacak. Bu günler hem prim gününe eklenecek hem de emeklilik yaşından indirim yapılacak.

5-Yetim kızlara 24 aylık çeyiz yardımı

Daha önce SSK ve Emekli Sandığı kapsamında ödenen çeyiz yardımı, reformla birlikte Bağ-Kur’lunun yetim kızına da verilecek. Yetim aylığı alan kız çocuğu evlenirse, aldığı aylığın 24 katı toplu olarak ödenecek. Saydığımız hakların hemen hepsinden yararlanmak, ilgililerin başvurusuna bağlı. Ancak Ekim ayı içerisinde eski Bağ-Kur’lu, yeni 4/b’li vatandaşlarımızdan ciddi oranda bir başvuru yapılmadı. Bu da yeni haklar konusunda insanımızın yeterince bilgi sahibi olmadığını gösteriyor.

OKUR SORULARINA CEVAPLAR

Emekli olayım mı, çalışayım mı?

Soru: Sadettin Bey, ben bir kamu kurumunda işçi kadrosunda çalışıyorum. Şuan itibariyle 8750 gün hizmetim var. Emekliliği hak etmiş durumdayım. Yeni sosyal güvenlik yasasına göre bundan sonra çalışmamın bana faydası ya da zararı var mı? Emekli olayım mı yoksa çalışmaya devam edeyim mi? Bu konuda çok farklı bilgiler dolaşıyor ortalıkta ve kafamız oldukça karışmış durumda. M. Aydın.

Cevap: Değerli okurum, sizin sorduğunuz soru daha önce de pek çok okurumuz tarafından soruldu ve cevap verdik. Ancak bu konudaki kafa karışıklığını bildiğim için tekrar cevap vermekte fayda görüyorum.

1 Ekim’de yürürlüğe giren yeni SGK’ya göre, bundan sonra çalışmaya devam etseniz de veya emekli de olsanız, bir miktar zararınız olacak. Bunun sebebi ise, yeni yasada aylık bağlamada kullanılan hesaplamanın değiştirilmiş olmasıdır. Yeni sistemde gelişme hızının %100′ü yerine %30′unun dikkate alınacak olması, hem emekli aylıklarının daha yavaş artması, hem de çalıştığınız yılların kazançlarının daha düşük değerlenmesi anlamına geliyor. Dolayısıyla her iki durumda da bir miktar kaybınız var.

Bugun

Sağlıkta memura 5 kıyak!

1 Ekim’de yürürlüğe giren sosyal güvenlik reformuyla birlikte, aslında 70 milyonun tamamı Genel Sağlık Sigortalısı oldu. Ancak memurlarla ilgili bürokratik işlemler yetişmediği için, memurların diğer vatandaşlarla aynı hükümlere tabi olmaları 3 yıl ertelenmiş oldu. Böylece memurlar nüfusun geri kalanına göre 5 önemli ayrıcalığı en azından üç yıllığına elde etmiş oldu.

Bu üç yıllık süre zarfında memurlar SGK’nın Sağlık Uygulama Tebliği’ne değil, Maliye Bakanlığı Tebliği’ne göre sağlık hizmeti alacaklar. Buna göre memurların avantajları;

1-Memur, katılım payı ödemeyecek!

Memurların dışındaki tüm nüfus, 1 Ekim itibariyle her muayene oluşlarında ilaç ve muayene farkına ilave olarak, devlet hastanelerinde muayene olurlarsa 3 YTL, eğitim-araştırma hastanelerinde 4 YTL, üniversite hastanelerinde 6 YTL ve özel hastanelerde 10 YTL katılım payı ödeyecekler. Bu katılım payları hastalardan eczanelerce tahsil edilecek. Memurlar ise katılım paylarının hiçbirisini ödemeyecekler.

2-Memur eş ve çocukları sevk zincirine tabi değil!

SGK’nın Sağlık Uygulama Tebliği’ne göre, memurların dışındaki sigortalılar sevk zincirinin uygulandığı illerde hastanelere doğrudan başvuramayacak. Ancak memurlar sadece kendileri için kurum tabibinden sevk alırken, memurun aile bireyleri doğrudan hastanelere başvurabilecek. Memurların dışındaki sigortalılar, sevk uygulaması olan illerde doğrudan hastaneye başvurursa SGK bunların sağlık giderlerini karşılamayacak. Oysa memurun eş ve çocukları için böyle bir sınırlama bulunmuyor.

3-Memura tüp bebek kolaylığı!

Memurların dışındaki sigortalıların tüp bebek yöntemi ile çocuk sahibi olmak istemeleri durumunda sağlıkla ilgili koşullara ilaveten; - Kadının 23 yaşından büyük, 39 yaşından küçük olması, - Kadının kendisinin ya da eşinin en az 5 yıl sigortalı olması veya 900 gün prim ödemiş olması. Gibi şartların oluşmuş olması gerekiyor. Oysa memurlar tüp bebek sahibi olmak isterse 5 yıl ve 900 gün prim günü şartı bulunmuyor. Ayrıca diğer vatandaşlar için 39 olan üst yaş sınırı memurlarda 40 olarak uygulanacak.

4-Memurun yatak ücreti 2007 fiyatından!

Sağlık Uygulama Tebliğine göre, memurların dışındaki nüfus, hastanede yatarsa yatak ücretini 2008 yılı fiyatlarına göre ödeyecek. Memurlar ise hastanelerde, yine Maliye Bakanlığı Tebliğine göre 2007 yılı fiyatları ile yatacaklar. Buna göre memurların dışındaki hastaların ödeyeceği yatak farkı da daha yüksek olacak.

5-Memurun aile hekimine gitmesi zorunlu değil!

Sağlıkta dönüşüm projesi kapsamında geliştirilen aile hekimliği önümüzdeki ay ve yıllarda tüm ülkeye yaygınlaştırılacak. Bu kapsamda 1 Kasım itibariyle, aile hekimliğinin uygulandığı illerde sigortalıların önce aile hekiminden sevk almaları gerekecek. Memurlar ise en azından 3 yıl süreyle aile hekimine gitmek zorunda değiller. Memurun kendisi sadece kurum tabibinin sevkiyle, eş ve çocukları ise doğrudan hastanelere gidecekler.

Bizzat sayın Başbakan’ın ve Faruk Çelik’in, tüm nüfusun sağlıkta eşitlenmesi yönündeki hassasiyetini biliyoruz. Bu anlamda SGK’nın da altyapısı ve donanımı müsait. Ancak pek çok kamu kurumunun bilgi işlem ve insan kaynağı yapısı, memurların işlemlerinin de SGK’ya devrine müsait değil. Anlayacağınız hakta ve mükellefiyette eşitlik için gerekli irade mevcut, fakat mevzuat ve bürokrasi üç yıl geriden geliyor. Okur sorularını cevaplamaya yarınki yazımızda devam edeceğiz.

Akşam

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), Ekim başında yürürlüğe girecek ikinci aşama sosyal güvenlik reformu düzenlemelerinin uygulamasına açıklık getirdi.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun ilişkin hükümleri Ekim ayı başı itibariyle yürürlüğe giriyor. Sosyal Güvenlik Kurumu’nun söz konusu hükümlerin uygulama esaslarına açıklık getiren 15 tebliği de bugünkü Resmi Gazete’de yayımlandı.

KİMLER HİZMET BORÇLANMASI YAPABİLECEK?

Tebliğe göre “hizmet borçlanması” kapsamında olan süreler şöyle:

-Ücretsiz doğum ya da analık izni süreleri ile sigortalı kadının, ilk defa sigortalı olarak çalışmaya başladığı tarihten sonra iki defaya özgü olmak üzere doğum tarihinden itibaren geçen iki yıllık süreyi geçmemek kaydıyla hizmet akdine dayanarak işyerinde çalışmaması ve çocuğunun yaşaması koşuluyla talepte bulunulan süreler,

-Er veya erbaş olarak silah altında veya yedek subay okulunda geçen süreler,

-Kamuda çalışanların, personel mevzuatlarına göre aylıksız izinde geçen süreleri,

-Sigortalı olmaksızın doktora öğreniminde veya tıpta uzmanlık için, yurt içinde veya yurt dışında geçirdikleri normal doktora veya uzmanlık öğreniminde geçen süreler,

-Sigortalı olmaksızın avukatlık stajını yapanların normal stajda geçen süreleri,

-Kamuda sigortalıyken herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınanlardan bu suçtan dolayı beraat edenlerin tutuklulukta veya gözaltında geçen süreleri,

-Grev ve lokavtta geçen süreler,

-Hekimlerin fahri asistanlıkta geçen süreleri,

-Seçim kanunları gereğince görevlerinden istifa edenlerin, istifa ettikleri tarih ile seçimin yapıldığı tarihi izleyen ay başına kadar açıkta geçirdikleri süreler.

Hizmet borçlanmalarında, 5510 sayılı Kanun veya mülga sosyal güvenlik kanunlarına göre tescil edilmiş olmak yeterli sayılacak, sigortalının kendisi tarafından yapılan başvurularda borçlanma talep tarihinde, hak sahiplerince yapılan başvurularda ise sigortalının ölüm tarihinde fiilen sigortalı olma şartı aranmayacak.

KİMLER İSTEĞE BAĞLI SİGORTALI OLABİLECEK?

İsteğe bağlı sigortalı olabilmek için uluslar arası sosyal güvenlik sözleşmelerinden doğan haklar saklı kalmak kaydıyla, Türkiye’de yasal olarak ikamet edenler ile Türkiye’de ikamet etmekteyken sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde bulunan Türk vatandaşları yararlanabilecek.

Bu uygulamadan yararlanabilmek için 18 yaşını doldurmuş olma, yasaya tabi zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmama veya bir hizmet akdi ile sigortalı olarak çalışmakla birlikte, ay içinde 30 günden az çalışmak ya da tam gün çalışmama, kendi sigortalılığı nedeniyle aylık bağlanmamış olma koşulları aranacak.

BANKA İŞLEMLERİNDE SİGORTALILIK TESCİLİ

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda bankalar ve kamu idareleri ile diğer kuruluşların, işlem yaptığı kişilerin sigortalılık bakımından tescilli olup olmadığını kontrol etme yükümlülüğü ve bu yükümlülüğe dayanarak işlem yaptığı kişilerin kimlik bilgilerinin Kuruma bildirilmesi düzenleniyor.

Buna ilişkin tebliğe göre, gerek bizzat bankaya gidilerek gerekse de internet ve telefon bankacılığı aracılığıyla ilk defa mevduat hesabı açtırılması, tüm kredi taleplerinin sonuçlandırılması, kredi kartı ve çek karnesi verilmesinde, başvuru sahibinden “meslek bilgileri” ve “çalışılan yerin unvanı ve açık adresi” bilgileri alınacak. Bu bilgiler manuel olarak yapılan işlemlerde formlara eklenecek ve internet işlemlerinde de zorunlu alan olarak bu bilgilere yer verilecek. Bu alanların doldurulmadan işlem yapılmasına izin verilmeyecek. Telefon bankacılığında da bu bilgiler alınmadan işlemler sonuçlandırılmayacak.

SİGORTALI ÇALIŞTIRAN İŞYERİNİN TESCİLİ

Sigortalı çalıştıran işverenlerin, işyeri bildirgesini, en geç sigortalı çalıştırmaya başladıkları tarihte Kuruma vermeleri gerekiyor. İşverenlerce, şirket kuruluşu aşamasında, çalıştırılacak sigortalı sayısı ile bu sigortalıların işe başlama tarihlerinin ticaret sicili memurluklarına bildirilmesi durumunda, bu bildirimler Kuruma yapılmış sayıldığından, ticaret sicil memurlukları, kendilerine yapılan bu bildirimleri en geç on gün içinde Kuruma bildirmek zorunda olacaklar. İşyerinde, hizmet akdi ile sigortalı çalıştıran işveren, belirli sürelerde vermekle yükümlü olduğu işyeri bildirgesini düzenleyerek e-sigorta ile gönderecek. Tescili yapılacak işyerinde, hem ayın 1’i ile 30’u arasında, hem de ayın 15’i ila izleyen ayın 14’ü arasındaki çalışmalarına karşılık ücret alan sigortalıların bulunması durumunda, her iki çalışma döneminden dolayı iki ayrı işyeri bildirgesi düzenlenerek ayrı ayrı işyeri tescili yapılacak.

GENEL SAĞLIK SİGORTALISI SAYILANLAR

Genel sağlık sigortalısı sayılanlar; sigortalı veya isteğe bağlı sigortalı olarak tescil edildikleri tarihten itibaren genel sağlık sigortalısı olacak ve ayrıca bir bildirime gerek olmaksızın genel sağlık sigortalısı olarak tescil edilmiş sayılacak.

YEŞİL KART VERİLECEKLER

Harcamaları, taşınır ve taşınmazları ile bunlardan doğan hakları da dikkate alınarak, Kurumca belirlenecek test yöntemleri ve veriler kullanılarak tespit edilecek aile içindeki geliri kişi başına düşen aylık tutarı asgari ücretin üçte birinden az olan yurttaşlar, genel sağlık sigortalısı sayılacakları öngörüldü. Ancak Yasa’nın geçici 12’nci maddesi uyarınca, 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren iki yıllık süre içinde söz konusu hüküm uygulanmayacak.

Söz konusu madde gereğince, 3816 sayılı Kanun hükümlerine göre yeşil kart talebinde bulunan ve yeşil kart veren birimlerce anılan kanun hükümlerine göre yeşil kart verilmesi uygun görülmeyen kişilerden, tespit edilen aile içindeki kişi başına düşen gelir payının aylık tutarı; asgari ücretin üçte birinden asgari ücrete kadar olduğu tespit edilenler, 5510 sayılı Kanunun 82’nci maddesine göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz günlük tutarının üçte biri esas alınarak tescil edilecek. Söz konusu gelir payı tutarı, asgari ücretten asgari ücretin iki katına kadar olduğu tespit edilenler, prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz günlük tutarı, asgari ücretin iki katından fazla olduğu tespit edilenler, prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz günlük tutarının iki katı prime esas kazanç tutarı olarak esas alınıp tescilleri yapılacak.

İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIKLARI

İş kazası veya meslek hastalığının, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmesi durumunda, işveren Kuruma karşı sorumlu hale gelecek.

Kasıt; iş kazası veya meslek hastalığına işverenin bilerek ve isteyerek, hukuka aykırı eylemiyle neden olması hali olarak dikkate alınacak. Zarara neden olan eylemin bilinçli olarak yapılması kasıt için yeterli sayılacak, sonuçlarının istenip istenmemesi kastı ortadan kaldırmayacak.

İşverenin eylemi hukuka aykırı olmamakla birlikte, yaptığı hareketin hukuka aykırı sonuç doğurabileceğini bilmesi, ihmali veya ağır ihmali Kuruma karşı sorumluluğunu ortadan kaldırmayacak.

İş kazası veya meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine Kanun uyarınca yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilecek.

İşverenin sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınacak. Kaçınılmazlık, olayın meydana geldiği tarihte geçerli bilimsel ve teknik kurallar gereğince alınacak tüm önlemlere rağmen iş kazası veya meslek hastalığının meydana gelmesi durumu olarak tanımlanıyor. İşveren alınması gerekli bir önlemi almamış ise olayın kaçınılmazlığından söz edilemeyecek.

İş kazasının, belirtilen sürede işveren tarafından Kuruma bildirilmemesi durumunda, bildirim tarihine kadar geçen süre için sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği, Kurumca işverenden tahsil edilecek.