SSK - Sosyal Sigortalar Kurumu
e.Bidirge Giriş Sayfası
e.Bidirge ile ilgili ögrenmek istedikleriniz
Sigortalı Hizmet dökümü
Nezaman emekli olacam
Emekli maşım baglandımı ögren
Emekli maşı ögrenme
01 Ocak 2000 Tarihinden İtibaren İşe Girenler İçin Tahmini Emeklilik Aylığı
Almanya/Bulgaristan Rant ve Kaza Emekli Ödemeleri
Artık ücretsiz muayene dönemi bitti. Memur da elini cebine atacak. Bakın devlet hastanelerine kaç liraya muayene olacaklar?
Hastaneye giden SSK ve BaÄŸ-Kur’ludan yaklaşık 2 aydır alınan katılım payı 2009′dan itibaren memurlardan da alınacak. Sosyal Güvenlik Kurumu’nun yaptığı düzenlemeyle, hastaneye giden memurlar da muayene katılım parası ödeyecek.
SAÄžLIK OCAKLARI VE AÄ°LE HEKÄ°MLERÄ°NDE ALINMIYOR
Memurlardan alınmadığı için tartışmalara neden olan katılım payını 1 Ekim 2008 tarihinden bu yana işçi ve esnaf ödüyor. Sağlık ocakları ve aile hekimlerinde alınmayan muayene ve tedavi ücretleri hastanelerde alınıyor.
ÃœCRETÄ° ECZANELER TAHSÄ°L EDÄ°YOR
Buna göre, vatandaşlar yaklaşık iki aydır devlet hastanelerinde 3 YTL, eğitim ve araştırma hastanelerinde 4 YTL, üniversite hastanelerinde 6 YTL, özel sağlık kurum ve kuruluşlarında 10 YTL muayene ücreti ödüyor. Ücretleri SGK adına eczaneler vatandaştan tahsil ediyor. İlaç yazdırılmasa bile muayene hastanın vatandaşlık numarası üzerine kaydediliyor, ilk eczaneye gidişte karşısına çıkıyor.
ARTIK ÃœCRETSÄ°Z TEDAVÄ° YOK
SaÄŸlık Uygulama TebliÄŸi’ne dahil olmadıkları için 2,5 milyondan fazla memur 3 ile 10 YTL arasında deÄŸiÅŸen parayı ödemiyordu. Memurlar, Maliye Bakanlığı’nın yayınladığı Bütçe Uygulama Talimatı’na baÄŸlı olduÄŸu için ücretsiz tedavi olabiliyordu.
Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) getirdiÄŸi norm ve standart birliÄŸine raÄŸmen kamuda çalışanların ücretsiz tedavi olması işçi ve esnaf tarafından eleÅŸtirildi. SGK BaÅŸkanı Fatih Acar, devlet memurlarından da muayene katılım payı alınacağını açıklamıştı. Yapılan düzenlemeyle, devlet memurları 2009′da yürürlüğe girecek SaÄŸlık Uygulama TebliÄŸi’ne tabi olacaklar. İşçi, esnaf ve memur aynı ÅŸekilde muayene katılım payı ödeyecek.
Yeni dönemde malullük aylığı
1 Ekim’le birlikte, malullük aylığı için gerekli iş gücü kaybı oranı %66’dan %60’a düşürüldü.
Aylık alabilmek için gerekli olan sigortalılık süresi 5 yıl, 1800 gün ve ortalama 180 gündü. Yeni durumda 10 yıl sigortalılık süresi ve 1800 prim günü gerekiyor.
Başka birinin bakımına muhtaç bir şekilde malul kalanlar için ise 10 yıl aranmaksızın 1800 gün prim ödemesi yeterli olacak.
Özürlü Bağ-Kur’luya da erken emeklilik
Reform öncesinde Bağ-Kur mevzuatında malullük aylığı alabilmek için, kişinin maluliyetinin işe başladıktan sonra ortaya çıkması gerekiyordu. Eğer kişi doğuştan malul ise ya da işe başlamadan önce malul kalmışsa bu durumda malullük aylığı alamadığı gibi, özür durumuna göre erken emeklilik de yoktu.
Reform yasası ile bu durum düzeltildi. Buna göre işe girmeden önce en az %60 oranında maluliyeti bulunanlar da en az 15 yıl sigortalılık süresi ve 3.700 prim günü ile emekli olabilecekler. Bu 3.700 gün 1 Ekim - 31 Aralık arasında geçerli olacak.
Bu süre 2009’da 3.800, 2010’da 3.900 ve nihayet 2011’den sonra 3.960 gün olarak uygulanacak. Örnek: Kendi dükkanında terzilik yapan Ekrem Bey’in Bağ-Kur’a tabi olmadan önce %60 maluliyet (özürlü) raporu bulunmaktadır.
01.01.1993’ten beri aynı şekilde çalışan Ekrem Bey hem prim gününü hem de 15 yıllık sigorta süresini doldurduğundan 1 Ekim 2008 tarihinde emekliliği hak etmiş oldu.
Malul emeklinin aylığı kesilecek!
Reform öncesinde SSK’dan malullük aylığı alanlar destek primi ödeyerek Bağ-Kur’a tabi çalışabiliyorlardı. Bağ-Kur’dan malullük aylığı alanlar da SSK’ya tabi çalışabiliyorlardı. 1 Ekim’den sonra ilk defa malullük aylığı bağlananların aylıkları, bu tür çalışma durumunda kesilecek.
Yeni dönemde malullük aylığı
1 Ekim’le birlikte, malullük aylığı için gerekli iş gücü kaybı oranı %66’dan %60’a düşürüldü.
Aylık alabilmek için gerekli olan sigortalılık süresi 5 yıl, 1800 gün ve ortalama 180 gündü. Yeni durumda 10 yıl sigortalılık süresi ve 1800 prim günü gerekiyor.
Başka birinin bakımına muhtaç bir şekilde malul kalanlar için ise 10 yıl aranmaksızın 1800 gün prim ödemesi yeterli olacak.
Özürlü Bağ-Kur’luya da erken emeklilik
Reform öncesinde Bağ-Kur mevzuatında malullük aylığı alabilmek için, kişinin maluliyetinin işe başladıktan sonra ortaya çıkması gerekiyordu. Eğer kişi doğuştan malul ise ya da işe başlamadan önce malul kalmışsa bu durumda malullük aylığı alamadığı gibi, özür durumuna göre erken emeklilik de yoktu.
Reform yasası ile bu durum düzeltildi. Buna göre işe girmeden önce en az %60 oranında maluliyeti bulunanlar da en az 15 yıl sigortalılık süresi ve 3.700 prim günü ile emekli olabilecekler. Bu 3.700 gün 1 Ekim - 31 Aralık arasında geçerli olacak.
Bu süre 2009’da 3.800, 2010’da 3.900 ve nihayet 2011’den sonra 3.960 gün olarak uygulanacak. Örnek: Kendi dükkanında terzilik yapan Ekrem Bey’in Bağ-Kur’a tabi olmadan önce %60 maluliyet (özürlü) raporu bulunmaktadır.
01.01.1993’ten beri aynı şekilde çalışan Ekrem Bey hem prim gününü hem de 15 yıllık sigorta süresini doldurduğundan 1 Ekim 2008 tarihinde emekliliği hak etmiş oldu.
Malul emeklinin aylığı kesilecek!
Reform öncesinde SSK’dan malullük aylığı alanlar destek primi ödeyerek Bağ-Kur’a tabi çalışabiliyorlardı. Bağ-Kur’dan malullük aylığı alanlar da SSK’ya tabi çalışabiliyorlardı. 1 Ekim’den sonra ilk defa malullük aylığı bağlananların aylıkları, bu tür çalışma durumunda kesilecek.
Soru:
Sadettin Bey, ben emeklilik için özel sektörde prim günümü ve 20 yıl olan sigortalılık süresini doldurdum.
Ancak yaÅŸ ÅŸartını 2010′da yerine getireceÄŸim için bu tarihi beklemem gerekiyor. Daha önceki iÅŸ kanunu uygulamasında prim günü ve sigortalılık süresini dolduranlar, emeklilik için yaşı beklemeksizin SSK’ya baÅŸvurarak “Kıdem tazminatı alabilir” ibareli yazı alıp iÅŸyerlerinden kıdem tazminatlarını hemen alabiliyorlardı. Yeni sosyal güvenlik kanunu ile bu uygulamada bir deÄŸiÅŸiklik oldu mu? Ayrıca yeni kanuna göre emekli maaÅŸlarının kademeli olarak düşeceÄŸi doÄŸru mu? S.Özlem TOPUZ
Cevap: DeÄŸerli okurum, sigortalılık süresi ve prim gününü dolduranlar yeni kanuna göre de SGK’dan bahsettiÄŸiniz yazıyı alarak, yaÅŸ ÅŸartını beklemeden iÅŸverenlerinden kıdem tazminatlarını alabilirler. Bu düzenleme sosyal güvenlik kanununda deÄŸil, 4857 sayılı Ä°ÅŸ Kanununda yer almakta. 1 Ekim’de yürürlüğe giren yasa ise 5510 sayılı SSGSS Yasası(reform yasası)dır.
Dolayısıyla Ä°ÅŸ Kanununda aksine bir düzenleme yapılmadığından aynı hakkınız devam ediyor. Emekli aylıklarının kademeli olarak düşeceÄŸi meselesini daha önce açıkladık ancak yine tekrar edelim. Öncelikle Salı günkü yazımızda da bahsettiÄŸimiz gibi emekli aylıklarının 213 YTL’ye düşmesi gibi bir durum söz konusu deÄŸil.
Diğer taraftan emekli aylıklarının hesaplanmasında veya yıldan yıla artırılmasında kullanılan sistem 1 Ekim itibariyle çalışanlar aleyhine değiştirildiğinden, bundan sonra emekli aylıkları daha yavaş artacaktır. Bu kayıptan 1 Ekim itibariyle SSK ve Bağ-Kur emeklileri ve çalışanlar etkilenecektir. Dolayısıyla siz de bir ölçüde etkileneceksiniz.
Emeklilik için yaşı bekliyorum, sağlık yardımlarını nasıl alacağım?
Soru: Sadettin Bey, yeni çıkan SGK Kanunu ile benim kafama takılan bir iki soruyu iletmek istedim. Pirimi dolan SSK’lı çalışan yaÅŸ sınırından dolayı emekli olamıyor ve çalışmıyor da. Bu durumda saÄŸlık hizmetinden kendisi veya çocukları nasıl yararlanır. Sadık MAÅžACI
Cevap: DeÄŸerli okurum sizin durumunuzda binlerce vatandaşımız var. Yeni SGK’ya göre, eÄŸer emeklilik için diÄŸer ÅŸartları tamamladınız ve yaşı bekliyorsanız saÄŸlık sigortasından iki ÅŸekilde yararlanabilirsiniz.
1- Ailenizdeki KiÅŸi Başı Gelir (KBG) düzeyi brüt asgari ücretin 1/3′ünden az ise (bugün için 213 YTL), bu durumda eski adıyla yeÅŸil kartlı gibi ücretsiz olarak saÄŸlık yardımı alacaksınız.
2- EÄŸer aile içi kiÅŸi başı geliriniz bu tutarın üzerindeyse bu kez kademeli bir artışla prim ödeyeceksiniz. Buna göre KBG’niz 213-638 YTL aralığındaysa kiÅŸi başı 25 YTL, 638- 1.276 YTL aralığındaysa 77 YTL, 1.276 üzerindeyse 154 YTL genel saÄŸlık sigortası primi ödeyeceksiniz. Bu iki alternatiften baÅŸka, saÄŸlık yardımı alma yolu yok. Bu arada belirtelim ki varsa 18 yaÅŸ altı çocuklarınız 1 Ekim itibariyle ücretsiz-primsiz genel saÄŸlık sigortası kapsamındalar. Bunlar için prim ödemeniz gerekmeyecek.
Eşim doğum borçlanması yapabilir mi?
Soru: Sadettin Bey, eÅŸim 1959 yılı doÄŸumlu olup 19. 04. 1982 tarihinde sigortalı olarak çalışmaya baÅŸladı. Ä°kinci oÄŸlumun doÄŸum iznini müteakip iÅŸten eylül 1983 de ayrıldı. 1988′de de üçüncü çocuÄŸumuz oldu. Bu esnada çalışmıyordu. Mayıs 1998′den günümüze kadar SSK isteÄŸe baÄŸlı emeklilik için pirim ödemektedir. Åžu durumda eÅŸim;
1- Doğum borçlanmasından yararlanabilir mi?
2-Yararlanırsa ne zaman emekli olabilir?
3-Asgari seviyeden pirim ödediğini düşünerek ne kadar maaş alabilir. Celalettin Ölmez.
Cevap: DeÄŸerli okurum, eÅŸiniz 5000 günü doldurduÄŸunda emekli olacak. Ayrıca bundan sonra hiç prim ödemese dahi 56 yaşını doldurduÄŸu tarihte de emekli olabilir. 5510 sayılı SSGSS Kanunu’na (reform kanunu) göre aslında eÅŸinizin doÄŸum borçlanması yapmasına bir engel durum yok. EÅŸiniz dört yılı geçmemek ÅŸartıyla iki çocuk için doÄŸum borçlanması yapabilir. Fakat borçlanma konusunu açıklayan SGK tebliÄŸine göre eÅŸiniz SGK’ya müracaat ederse borçlanma talebi reddedilebilir. Zira borçlanma tebliÄŸi kanuna ilave olarak iki ÅŸart daha getirdi;
1- SSK’ya tabi çalışmaktayken doÄŸum sebebiyle iÅŸten ayrılmak,
2- İşverenden işten ayrılma belgesi getirmek.
Zannederim ikinci çocuÄŸunuzun doÄŸumu tebliÄŸdeki ÅŸartlara uyuyor gibi. EÅŸinizin ayrıldığı iÅŸyerinden “Ä°ÅŸten ayrılma belgesi” alabilirseniz bir çocuk için toplam 720 gün borçlanabilirsizin. Bu durumda eÅŸiniz de iki yıl erken emekli olmuÅŸ olur ve yaklaşık 600 YTL aylık alır.
AkÅŸam
Sosyal güvenlik reformu öncesinde tarım kesiminin sosyal güvencesi iki şekilde sağlanıyordu.
KiÅŸi tarımda mevsimlik işçi ise Tarım SSK’lı, kendi adına çiftçilik yapıyorsa Tarım BaÄŸ-Kur’lu oluyordu. 1 Ekim’le birlikte her iki uygulamaya da son verildi ve mevsimlik işçiler diÄŸer işçilerle, çiftçiler de diÄŸer bağımsız çalışanlarla aynı hükümlere tabi oldu. Bu durumun pek çok pratik sonucu var. Yeri geldikçe bunlardan bahsedeceÄŸiz ancak bugün çiftçilerimizin yeni prim sisteminden bahsedeceÄŸiz.
Eski adıyla Tarım BaÄŸ-Kur’lu, yeni adıyla 4/a’lı olan çiftçilerimiz için en önemli yenilik, prim ödemelerinin yerine göre 270 YTL düşmüş olması. Evet, yeni sosyal güvenlik kanunundaki geçiÅŸ hükmü gereÄŸi, çiftçilerimiz ayda 15 gün üzerinden prim ödeyecekler ancak 30 gün ödemiÅŸ gibi hizmet alacaklar. Tabi ki emeklilik primleri de 30′ar gün yatmış gibi kabul edilecek.
Bu uygulamadaki amaç, çiftçilerimizi bir anda yüksek primle karşı karşıya bırakmamak. Bu 15 gün, bundan sonraki her yıl bir gün artırılacak ve nihayet 30 güne çıkmış olacak.
210 YTL yerine 105 YTL
1 Ekim’den önce bir Tarım BaÄŸ-Kur’lu 1. ve 24. basamaklar arasında 91 ila 383 YTL arasında bir prim ödüyordu. 1 Ekim’le birlikte artık asgari ücreti esas alan prim sistemine geçildiÄŸinden, çiftçiler bu tarih itibariyle en az asgari ücretin %31-36,5′i kadar prim ödeyecekler. Ancak çiftçilerimizin ödeme gücü dikkate alınmış olmalı ki, normalde 210 YTL civarında tutan bu primin 2008 yılında yarısını yani yaklaşık 105 YTL’sini ödeyecekler.
ÖrneÄŸin 1 Ekim’den önce 14. basamaktan prim ödeyen bir çiftçimiz ayda 205 YTL ödüyordu. Aynı çifçi Ekim-Aralık 2008 döneminde yaklaşık 105 YTL ödeyecek. Takip eden her yıl bu prim birer puan artırılacak ve çiftçilerimiz de nihayetinde diÄŸer çalışanlarla aynı primi ödeyecekler.
Gelecekte çiftçimiz zorlanabilir!
Şu anki uygulamadan çiftçilerimiz oldukça memnun görünüyor.
Ancak 2020′li yıllarda çiftçilerimizin primleri diÄŸer sigortalılarla (örneÄŸin ÅŸirket ortaklarıyla) eÅŸitleneceÄŸinden, bu oranda yüksek primin çiftçilerimiz tarafından düzenli ödenmesi pek mümkün görünmüyor. Nitekim tarım nüfusu, gelir dağılımında son %20′lik dilim içerisinde yer alıyor. Hal böyle iken tarım kesiminin diÄŸer kesimlerle aynı seviyede ve düzenli olarak prim ödemesi zor gibi.
Emekliye 213 YTL yalanı!
Ülkemizde hemen her konunun çok sayıda uzmanı var.
Hatta kimi alanlarda uzman enflasyonu yaşanıyor. Ancak nedense sosyal güvenlik alanında uzman sayısı yok denecek kadar az. Hele hele basında, bu alanda kalem oynatan olarak sayımız bir elin parmağını geçmiyor. Bu uzman kıtlığı, bir de sosyal güvenlik reformu ile birleşince, hem konunun reytingi hem de vatandaştaki bilgi boşluğu tavan yapmış oldu.
Hal böyle olunca vatandaşın doÄŸru/ yanlış bilgilendirilmesi de bu 3- 5 kiÅŸinin insafına kaldı. Ä°ÅŸte böyle bir ortamda dönüp dolaÅŸan yalan/ yanlış iddialardan birisi de emekli aylıklarının bundan sonra 213 YTL’ye düşeceÄŸi. Bu konuda daha önce de yazdık ancak madem ki iddialar ısıtılıyor biz de cevabımızı ısıtalım .
Aylıklar düşmeyecek, yavaş artacak
Öncelikle hemen belirtelim ki taban aylık dediÄŸimiz ve asgari ücret üzerinden baÄŸlanan aylığın 1 Ekim’den sonra 213 YTL’ye düşmesi söz konusu deÄŸil. Evet, yeni SGK’da taban aylık asgari ücretin %35′ine çekilmiÅŸtir. Fakat bu oran bugünkü asgari ücrete deÄŸil, tam olarak 2040′lı yıllardaki asgari ücrete uygulanacak bir orandır. O yıllarda ise Türkiye’de kiÅŸi başı milli gelirin o dönemin Avrupa ortalamasında yani 35-40 bin dolar olması, asgari ücretin de 3000 dolar civarında olması tahmin ediliyor. Bu bizim deÄŸil, devlet kurumlarının tahmini. Buna göre en düşük emekli aylığı da 213 deÄŸil 1.575 YTL olacaktır.
Asgari ücretteki artışı gören yok!
En düşük emekli aylığının gelecekte ne kadar olacağı asgari ücrete bağlı. Bu arada asgari ücretin gidişatı ile ilgili olarak fikir vermesi bakımından geçmiş 6 yıldaki artışa bakabiliriz. Dolar bazında 2002 yılında asgari ücret 150 dolardı, şuan 420 dolar. Yani yaklaşık 3 kat artış var. Bu istikrarlı artışın korunması durumunda, İsviçre standardında bir orta sınıf, bizim için hiç de hayal olmaz.
Bu hedefler tutar mı tutmaz mı bilmiyoruz. Ancak bildiÄŸimiz bir ÅŸey var ki tam olarak 2040′lı yıllarda uygulanacak olan yeni aylık hesaplama sistemini, ÅŸimdi uygulanmaya baÅŸlanmış gibi takdim ederek vatandaşı tedirgin etmek, en hafif ifade ile reyting avcılığıdır. Yine biliyoruz ki konuyu bizim anlattığımız ÅŸekliyle ifade etmek, “Emekli aylıkları 213 YTL’ye düşecek!” haberi kadar reyting getirmez. Fakat ÅŸahsım ve BUGÃœN Gazetesi olarak bir ÅŸeyin farkındayız ki sel gider kum kalır.
Emekli çalışanlar, maaşınızda düşüş yok
Son günlerin merak edilen konularından birisi de, emekli olduÄŸu halde SSK’ya tabi olarak çalışmaya devam eden vatandaÅŸlarımızın, yeni kanunla aylıklarında bir düşüş olup olmayacağı. Kısaca ifade edecek olursak, bu durumdaki emekli çalışanların emekli maaÅŸlarında bir kesinti eskiden de yoktu, yeni kanunda da yok. Sadece 1 Ekim’den sonra bunları çalıştıran iÅŸverenlerin ödemekte oldukları destek priminde artış var. Emekli olup SSK’ya (4/a) tabi olarak çalışanlar bundan sonra da emekli maaÅŸlarını tam olarak alacaklar.
Ancak işverenleri, %30 olan destek primine ilave olarak bir de iş kazası-meslek hastalığı primi ödeyecek.
Anayasa Mahkemesi, dünkü resmi gazetede yayınlanan dört ayrı kararıyla, sosyal güvenlikte çok kritik konulara dair tavrını netleştirmiş oldu.Kararlar çalışanları olduğu kadar emeklileri de ilgilendiriyor.
EMEKLİLER, DESTEK PRİMİ ÖDEMEYE DEVAM
1479 sayılı BaÄŸ-Kur Kanunu gereÄŸi, SSK veya memur emeklileri ÅŸirket ortağı olur ya da bir ÅŸekilde kendi adlarına ticaretle uÄŸraşırlarsa, BaÄŸ-Kur’a ayda 75 YTL destek primi ödüyorlardı. Aynı hüküm yeni SGK’da da korundu. Ancak bu ödenen primin emekli çalışanlara herhangi bir faydası yok. Bu primden amaç sosyal güvenlik açıklarını azaltmak ve erken emekliliÄŸi caydırmak.
Ä°ÅŸte bu düzenleme bir yerel mahkemece iptal istemiyle Anayasa Mahkemesi’ne götürülmüştü. Fakat yüksek mahkeme söz konusu yasal düzenlemenin anayasaya aykırı olmadığına karar verdi. Yani anlayacağınız SSK ve memur emeklileri ticaretle uÄŸraşıyorlarsa bundan sonra da her ay destek primi ödemeye devam edecekler.
YAÅž DÃœZELTEREK ERKEN EMEKLÄ°LÄ°K YOK
Yüksek mahkemenin bir diÄŸer önemli kararı da sonradan yapılan yaÅŸ düzeltmeleriyle ilgili. Sosyal güvenlik kanunlarımıza göre, bir kiÅŸi sosyal güvenlik kapsamında çalışmaya baÅŸladıktan sonra yaÅŸ düzeltmesi yaparsa, bu düzeltme SGK tarafından dikkate alınmıyor. Diyelim ki siz 1980 yılında ilk defa SSK’lı oldunuz. Bu tarihten sonra da kimliÄŸinizde 1960 olan doÄŸumunuzu mahkeme kararıyla 1958′e çektiniz. Ancak emeklilik tarihiniz yeni yaşınıza göre deÄŸil, eski yaşınıza göre belirleniyor.
Oysa yeni yaşınız dikkate alınsa iki yıl erken emekli olma hakkınız olacak. İşte yüksek mahkeme bu konuya da noktayı koydu ve bundan önce olduğu gibi bundan sonra da sonradan yapılan yaş düzeltmesi emeklilik tarihini etkilemez dedi. Mahkemenin diğer iki önemli kararını Cumartesi günü yine bu köşeden sizlerle paylaşacağız.
Yeni haklar var, baÅŸvuru yok!
Sosyal güvenlik reformu ile çalışanlara ve özellikle BaÄŸ-Kur’lulara yeni haklar verildi.
Ancak pek çok vatandaşın yeni bunlardan haberi yok. Doğal olarak yeni hak ve imkanlardan yararlanmak için başvuran sayısı da oldukça az.
Reformla birlikte, daha önce memur ve SSK’lılara göre daha düşük standartta sosyal güvenlik yardımı alan BaÄŸ-Kur’lular, pek çok noktada eÅŸitlenmiÅŸ oldu. 1 Ekim itibariyle bu haklardan yararlanabilmek için mutlaka SGK’ya baÅŸvurma nız gerekiyor. Bu haklardan bazıları;
1-İş kazası ve meslek hastalığında yardım
Åžimdiye kadar sadece SSK’lı çalışan işçilere yapılan iÅŸ kazasımeslek hastalığı yardımları 1 Ekim’den sonra BaÄŸ-Kur’lu (4/b’li) çalışanlara da yapılacak. ÖrneÄŸin bir esnaf kendi iÅŸyerinde kazaya maruz kalır da geçici ya da sürekli olarak iÅŸ göremez hale gelirse, kendisine SGK tarafından her ay para yardımı yapılacak. Tabi baÅŸvurmak koÅŸuluyla.
2-DoÄŸum yapan BaÄŸ-Kur’lu kadına yardım
Åžirket ortaklarının dışındaki BaÄŸ-Kur’lu kadınlara doÄŸum yapmaları halinde, doÄŸumdan önceki ve sonraki sekizer hafta için para yardımı yapılacak. Ayrıca ÅŸimdiye kadar SSK’lı ve memur kadınlara ödenmekte olan emzirme yardımından ÅŸirket ortağı olanlar da dahil BaÄŸ-Kur’lu kadınlar da yararlanabilecek.
3-DoÄŸuÅŸtan malul (özürlü) BaÄŸ-Kur’luya da emeklilik hakkı
Reform öncesi uygulamada, doÄŸuÅŸtan veya BaÄŸ-Kur’a tescil olmadan önce malul olan (2/3 oranında iÅŸ kaybı olan) BaÄŸ-Kur’luların erken emeklilik hakkı bulunmuyordu. Bunlar da diÄŸer BaÄŸ-Kur’lular gibi 9000 gün prim ve yaÅŸ haddine tabiydiler. 1 Ekim’den sonra malul BaÄŸ-Kur’lular 15 yıl sigortalılık süresi ve 3.700 günle, yaÅŸ haddine tabi olmaksızın emekli olabilecekler.
4-Bakıma muhtaç özürlü çocuğu bulunan anneye erken emeklilik
1 Ekim’den sonra, bakıma muhtaç özürlü çocuÄŸu bulunan BaÄŸ-Kur’lu anne, çalıştığı her yıl için 3 ay ilave prim günü kazanacak. Bu günler hem prim gününe eklenecek hem de emeklilik yaşından indirim yapılacak.
5-Yetim kızlara 24 aylık çeyiz yardımı
Daha önce SSK ve Emekli Sandığı kapsamında ödenen çeyiz yardımı, reformla birlikte BaÄŸ-Kur’lunun yetim kızına da verilecek. Yetim aylığı alan kız çocuÄŸu evlenirse, aldığı aylığın 24 katı toplu olarak ödenecek. Saydığımız hakların hemen hepsinden yararlanmak, ilgililerin baÅŸvurusuna baÄŸlı. Ancak Ekim ayı içerisinde eski BaÄŸ-Kur’lu, yeni 4/b’li vatandaÅŸlarımızdan ciddi oranda bir baÅŸvuru yapılmadı. Bu da yeni haklar konusunda insanımızın yeterince bilgi sahibi olmadığını gösteriyor.
OKUR SORULARINA CEVAPLAR
Emekli olayım mı, çalışayım mı?
Soru: Sadettin Bey, ben bir kamu kurumunda işçi kadrosunda çalışıyorum. Şuan itibariyle 8750 gün hizmetim var. Emekliliği hak etmiş durumdayım. Yeni sosyal güvenlik yasasına göre bundan sonra çalışmamın bana faydası ya da zararı var mı? Emekli olayım mı yoksa çalışmaya devam edeyim mi? Bu konuda çok farklı bilgiler dolaşıyor ortalıkta ve kafamız oldukça karışmış durumda. M. Aydın.
Cevap: Değerli okurum, sizin sorduğunuz soru daha önce de pek çok okurumuz tarafından soruldu ve cevap verdik. Ancak bu konudaki kafa karışıklığını bildiğim için tekrar cevap vermekte fayda görüyorum.
1 Ekim’de yürürlüğe giren yeni SGK’ya göre, bundan sonra çalışmaya devam etseniz de veya emekli de olsanız, bir miktar zararınız olacak. Bunun sebebi ise, yeni yasada aylık baÄŸlamada kullanılan hesaplamanın deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ olmasıdır. Yeni sistemde geliÅŸme hızının %100′ü yerine %30′unun dikkate alınacak olması, hem emekli aylıklarının daha yavaÅŸ artması, hem de çalıştığınız yılların kazançlarının daha düşük deÄŸerlenmesi anlamına geliyor. Dolayısıyla her iki durumda da bir miktar kaybınız var.
Bugun
Genel Sağlık Sigortası sistemiyle sağlık hizmeti almak kolaylaştırıldı. Artık, memur, işçi ve esnaf (isteğe bağlı sigortalılar da dahil), son bir yıl içinde 30 gün prim ödemesi varsa her türlü sağlık yardımından yararlanabilecek.
Genel SaÄŸlık Sigortası (GSS) öncesi uygulamada, saÄŸlık hizmetlerinden yararlanabilmek için memur, SSK’lı ve BaÄŸ-Kur’lu ayrı ayrı ÅŸartlara tabiydiler. GSS ile birlikte bu ÅŸartlar önemli oranda yumuÅŸatılmış ve saÄŸlık hizmeti almak kolaylaÅŸmış olacak. Ä°ÅŸte yeni ÅŸartlar:
Herkes için eşit
Reform öncesi uygulamaya göre memurlar göreve baÅŸladıkları gün itibariyle hemen saÄŸlık sigortası kapsamına giriyorlardı. SSK’lıların ise son bir yılda kendileri adına 90 gün, hak sahipleri için 120 gün prim ödemesi gerekiyordu.
BaÄŸ-Kur’lularda bu süreler daha da uzun. Bir BaÄŸ-Kur sigortalısı ilk defa tescil edildiyse 8 ay, ikinci tescilde ise 4 ay bekledikten sonra saÄŸlık sigortasından faydalanabiliyor.
GSS ile birlikte bu bekleme süreleri herkes için eşitlendi. GSS yürürlüğe girdikten sonra memur, işçi ve esnaf (isteğe bağlı sigortalılar da dahil) son bir yıl içinde 30 gün prim ödemesi varsa her türlü sağlık yardımından yararlanabilecek.
Ancak, eski adıyla BaÄŸ-Kur, yeni adıyla 4/b’li olan sigortalıların GSS hizmetlerinden yararlanabilmeleri için bir ÅŸart daha var. Bunların SGK’ya 60 günden fazla prim ve prime dair borçlarının olmaması gerekiyor.
ÖrneÄŸin 2008 yılı ekim ve kasım aylarının prim borcunu ödemeyen 4/b’li Recep Bey,Ocak 2009 sonuna kadar hiçbir ödeme yapmasa da hem kendisi hem aile bireyleri saÄŸlık hizmetlerinden yararlanabilecek. Ancak Ocak 2009′un bitimiyle Aralık 2008 de borç hanesine yazılacağından, bu tarihten sonra aktivasyonu durdurulacak.
Ä°steÄŸe baÄŸlı sigortalıların da son bir yılda 30 gün prim ödeme ÅŸartının yanında, saÄŸlık kuruluÅŸuna baÅŸvurdukları tarihte SGK’ya (son ay hariç) borçlarının bulunmaması gerekiyor.
90 gün ücretsiz
SSK’lı, BaÄŸ-Kur’lu ve memurlar zorunlu sigorta kapsamından çıkarlarsa, çıkış tarihlerinden sonra 10 gün daha GSS kapsamında saÄŸlık hizmetleri alabilecekler. EÄŸer son bir yılda 90 gün prim ödemesi varsa bu kez 10 gün deÄŸil 90 gün daha ücretsiz olarak saÄŸlık hizmetlerinden faydalanabilecekler.
ACiL VAKALARDA SORGULAMA YOK
GSS ile birlikte sorgusuz sualsiz, prim ödemeye bakılmaksızın, sadece kimlikle sağlık hizmeti alacak olanlar da var: l Kendilerinin ya da ana-babalarının sosyal güvencesine bakılmaksızın 18 yaşın altındaki çocuklar,
Tıbben bakıma muhtaç olanlar,
Acil vaka olarak sağlık kuruluşlarına giriş yapanlar,
İş kazası ya da meslek hastalığına uğramış olanlar,
Bulaşıcı hastalığa yakalanmış olanlar,
Koruyucu sağlık hizmeti almak için ya da zararlı bağımlılıktan kurtulmak için sağlık kuruluşuna müracaat edenler,
Gebelik ve doğumla ilgili tüm işlemler (muayene, tetkik, tahlil, doğum, ameliyat) için başvuran kadınlar.
PROTEZDE KATILIM PAYI EN COK ASGARi UCRETiN YUZDE 75’i KADAR
Hastalardan alınacak katılım payı, sağlık hizmetinin türüne göre değişecek. Örneğin ayakta tedavilerle diş hekimi muayenelerinde 2 YTL katılım payı alınacak. Burada katılım payı ile hazineye gelir sağlamaktan ziyade, ihtiyaç olmadığı halde muayene talebinde bulunanları azaltmak amacı güdülüyor.
Farklı oranlar var
Ortez, protez, iyileştirme araç ve gereçleri ile ayakta tedavide sağlanan ilaçlar için farklı bir katılım payı uygulanacak.
Bu malzemeler için SGK tarafından uygulanacak katılım payı, ürünün fiyatının yüzde 10′u ila yüzde 20’si arasında deÄŸiÅŸecek. Ancak ortez, protez ve iyileÅŸtirme araçları için hastadan alınacak katılım payı asgari ücretin yüzde 75′ini geçemeyecek.
ÖrneÄŸin 20 Ekim 2008′de protez bacak takılan Seyit Bey’e, hastane toplam olarak 12.000 YTL fatura çıkardı. SGK tarafından bu ürün için katılım payının yüzde 10 olarak belirlendiÄŸini varsayarsak, Seyit Bey’in ödemesi gereken katılım payı 1.200 YTL olacak. Ancak her halükarda hastanenin Seyit Bey’den isteyebileceÄŸi katılım payı (638 x 0,75) 478,5 YTL olacak.
Tüp bebekte üst limiti yok
Tüp bebek denemelerinde birinci denemede yüzde 30, ikinci denemede ise yüzde 25′i hasta tarafından karşılanacak. Ancak burada protez ve diÄŸer iyileÅŸtirme araçlarından farklı olarak hastanın ödeyeceÄŸi parada üst limit belirlenmedi.
Yeşil kart sahipleri, vatansızlar ile sığınmacılar ve 65 yaş/ özürlü aylığı alanlar, katılım payı ödemiş olsalar da bunlara, yaptıkları ödemeler SGK tarafından geri verilecek.
KRONÄ°K HASTALIKTA KATILIM PAYI YOK
GSS kapsamında kimlerin, hangi hallerde katılım payı ödemeyeceği belirlendi:
İş kazası ile meslek hastalığı halleri ile askeri tatbikat ve manevralarda sağlanan sağlık hizmetleri,
Doğal afet ve savaş halinde sağlanan sağlık hizmetleri,
Aile hekimliği muayeneleri ve kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri,
Kronik hastalıklar ile doku, organ ve kök hücre nakilleri,
SGK tarafından talep edilen kontrol muayeneleri için,
İstiklal Madalyası verilmiş olanlar, şeref aylığı alanlar, vatani hizmet tertibi aylığı alanlardan,
Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu’ndan korunma ve rehabilitasyon hizmeti alanlardan,
Harp malullüğü aylığı ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamında aylık alanlardan,
Vazife malullerinden,
Askeri okullar ile polis okullarında okuyanlardan, herhangi bir katılım payı alınmayacak.
Ayrıca terörle mücadele ederken yaralanmış er veya erbaşlar için gerekli olacak protez ve iyileştirme araç gereci için herhangi bir ücret ya da katılım payı talep edilmeyecek.
SEVK ZİNCİRİ İÇİN ÖNCE AİLE HEKİMLİĞİ YAYGINLAŞACAK
Sağlıkta dönüşüm projesi kapsamında, sağlık sektöründe hizmet veren tüm kuruluşlar 1., 2. ve 3. basamak sağlık kurul