Farmakognozi ve Fitoterapi Derneği üyesi ve Mikro-Gen Ar-Ge Direktörü Dr. Özgür Göknel, Uzakdoğu’dan gelen zayıflama tabletlerinin içinde tiroit bezi ekstrelerine, kalp krizine yol açabilen sibutramin maddesine, ölüme yol açtığı için ABD’de yasaklanan amfetamine rastlandığını söyledi.
Göknel, yaptığı açıklamada, geçen haftalarda afrodizyak olarak satılan beş bitkisel tabletin Sağlık Bakanlığınca yasaklandığını, bu beş tablette de Sağlık Bakanlığı onayının olmadığını belirtti.
Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) onayının, Sağlık Bakanlığı onayı anlamına gelmediğini ve halk arasında yanlış anlaşılan bu durumun hayli suiistimal edildiğini belirten Göknel, Türkiye’de başta bitkisel afrodiziyak olmak üzere birçok alanda Sağlık Bakanlığından onaylı bitkisel tabletlerin de bulunduğunu ifade etti.
Amerika’dan ithal edilen gıda takviyesi ürünlerinin tanıtım broşürlerinde “FDA’dan onaylıdır” ibaresinin yer aldığını, bu ibarelerin yalnızca bir aldatmaca olduÄŸunu savunan Göknel, ÅŸunları kaydetti: “FDA, gıda olarak kabul ettiÄŸi ve mutlak koÅŸulda hiçbir yan etki, toksisite oluÅŸturmayarak bütünüyle güvenli maddelerin listelerini yayınlar ve üretici firmalar pazara çıkaracakları ürünün içeriÄŸini FDA’ya internet üstünden iletir iletmez pazara gıda takviyesi olarak verir. FDA, bunların vücuttaki toksisite dışında hiçbir etkisi ile ilgilenmez yani bir ilaçtaki gibi araÅŸtırmaz ve incelemez. Çünkü bu ürünlerin ekmek, meyve suyu ya da bisküviden bir farkı yoktur. Ãœlkemiz ve pek çok Avrupa BirliÄŸi (AB) ülkesi için de bu aynı ÅŸekildedir. Ancak AB ülkelerinde, Ä°ngiltere’de ve Türkiye’de bitkisel preparatlar SaÄŸlık
Bakanlığından da izin alabilmektedir.
Ancak bu oldukça güç, zor ve zahmetli bir prosedürdür ve hem ileri teknoloji hem de yüksek bir bilimsel yeterlilik gerektirir. ÖrneÄŸin deve dikeni, karaciÄŸer hastalıklarında ilaç olarak kullanılan çok faydalı doÄŸal bir bitkidir. Deve dikeni ekstresinden yapılan tabletler, eczanelerde bol miktarda bulunmaktadır. Ancak bunlardan biri hariç diÄŸerleri gıda takviyesidir. Ä°laç üretim prosedürüne göre üretilmemektedir.”
-SAĞLIK BAKANLIĞI ONAYININ ÖNEMİ-
Göknel, Sağlık Bakanlığından bitkisel tabletler için onay alırken bu farmasötiklerin ne için kullanılacağı, hangi hastalıkların tedavisinde etkili olacağı, ne süre kullanılabileceği, yan etkileri var ise toksisitesine ait bilgilerin Sağlık Bakanlığı ile üretici firmanın birlikte çalışması sonucu ortaya çıkan kullanım kılavuzlarında belirtildiğini söyledi.
Tüketicilerin bir hastalık durumunu ya da tıbbi bir şikayetlerini gidermek için mutlak koşullarda Sağlık Bakanlığı izinli preparatları kullanmak zorunda olduklarını vurgulayan Göknel, ancak vücuda katkı sağlayacak, vücut geliştirecek ürünleri ya da form ve enerji içeceklerinde Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı (TKİB) izinli olanların kullanılabileceğini ifade etti.
Göknel, zayıflama tabletlerinin günümüzde en çok suiistimal edilen durum olduÄŸunu söyledi. Ä°thalat yapan pek çok firmanın birtakım bitkisel gıda takviyelerini “zayıflatır” sloganı ile ya da bunu net bir ÅŸekilde ifade edemese de “kilo kaybı saÄŸlar” gibi cümlelerle pazarladığına dikkati çeken Göknel, “Zayıflama vücuttan doku kaybıdır. Hiçbir doÄŸal ya da bitkisel madde, çok hızlı bir ÅŸekilde kilo kaybı oluÅŸturamaz. EÄŸer böyle bir kayıp saÄŸlıyorlarsa o zaman o kayıp böbreklerden, karaciÄŸerden ya da diÄŸer önemli organlardan da olabilir. Bunun olmayacağını kimse garanti edemez” diye konuÅŸtu.
-UZAKDOĞU’DAN GELEN ZAYIFLAMA ÜRÜNLERİ-
UzakdoÄŸu’dan gelen zayıflama ürünlerinin ölüme yol açabildiÄŸine dikkati çeken Göknel, “Birkaç ay önce medyada gördüğümüz haberlerdeki kırmızıbiber hapının ölüme yol açması buna bir örnek teÅŸkil etmektedir” dedi. Hongkong’da yapılan bir çalışmada, bitkisel ve doÄŸal diye satılan zayıflama tabletleri içinde bulunan bileÅŸiklerin, çok özel metotlar kullanılarak araÅŸtırıldığını anlatan Göknel, şöyle konuÅŸtu:
“UzakdoÄŸu’dan gelen tabletlerin içinde tiroid bezi ekstrelerine, sadece doktor kontrolünde kullanılmasına izin verilen ve kalp krizine yol açabilen ve bu nedenle tüm Avrupa’da ve daha sonra da ülkemizde eczanelerden satışı yasaklanan sibutramin maddesine ya da bunun türevi olan n-desmetilsibutramin ve n-bisdesmetilsibutramin maddelerine, ölüme yol açtığı için ABD’de yasaklanan amfetamin ve bunun türevleri metamfetamine rastlanmıştır. Ayrıca karaciÄŸeri bozan n-nitrosofenfluramin, fluramine de görülmüştür.
Bu maddeler kalp krizi ve karaciÄŸer, böbrek yetmezliÄŸi gibi ölüme yol açan pek çok toksisiteye neden olmaktadır ve iÅŸin çok daha kötü yanı bu maddeler, laboratuvarlarda saptanamayabilmektedir. Bunların varlığının gösterilmesi için çok mükemmel teknoloji kullanan laboratuvarlara, çok iyi yetiÅŸmiÅŸ teknik personele ve bu konuda uzmanlaÅŸmış olmaya ihtiyaç vardır. Yani kırmızıbiber hapının içinde bu maddeler olsa bile bunlar saptanamayabilirler.”
-TÜRKİYE’DEKİ DURUM-
Göknel, Türkiye’de bir kaç tane Sağlık Bakanlığı onaylı obezite ve obeziteye bağlı ortaya çıkan metabolik sendrom tedavisinde kullanılacak ya da doğrudan zayıflatan bitkisel preparat (Exodex Tablet–Activin T Tablet) bulunduğunu belirtti.
Bu preparatların, SaÄŸlık Bakanlığı onaylı kullanım kılavuzlarında ne için kullanıldığının net bir ÅŸekilde yazdığını ifade eden Göknel, “Sentetik
kimyasalları içeren zayıflama haplarının ise çok yakın doktor kontrolü olmadan kullanılması yasaktır. Dahası, artık sentetik bir kimyasal olan sibutramin ihtiva eden zayıflama ilacı yasaklanmıştır. Tablet ya da kapsül formunda olan ve haftada iki üç verdiren ya da verdirdiÄŸi söylenen, eskilerin tabiri ile davul tozu minare gölgesi gibi sekiz dokuz bitkisel maddeyi birden içeren ve SaÄŸlık Bakanlığı onayı olmayan tablet ya da kapsüller, aslında hastalıklara ya da ölüme yol açabilecek sorunlara davetiye çıkarmaktadır” diye konuÅŸtu.
Kilo vermenin zor, zahmetli ve yorucu olduÄŸuna dikkati çeken Göknel, “Özellikle diyete çok dikkat etmek, olabildiÄŸince egzersiz yapmak mutlak gereklidir. SaÄŸlık Bakanlığı izni olan yeÅŸil çay kafein tabletleri ya da üzüm çekirdeÄŸi ekstresi krom tabletleri, kilo kaybını, saÄŸlığı koruyarak saÄŸlayabilecek yegane seçeneklerdir” dedi.
